5. religia celtów

5. 7. 1. 2. ptaki

 

jeszcze raz powtarzam, że według mitologii słowiańskiej ptaki to dusze lub istoty przenoszące dusze i ten rozdział należy czytać w tym kontekście. 

cliodhna, bogini piękności, miała trzy zaczarowane ptaki, które swoim śpiewem mogły uśpić chorego i wyleczyć go. riannon miała ptaki, których śpiew budził zmarłych i usypiał żyjących. 

pewnego dnia stado jaskrawoubarwionych ptaków przyfrunęło do stolicy ulsteru. strzelanie z procy nic im nie zrobiło. mieszkańcy postanowili złapać je w nocy. okazało się, że były to zaczarowane towarzyszki deichtine, ona sama, lugh i cuchulainn, którego spłodził lugh. trzy lata przed tym zdarzeniem deichtine i lugh wyruszyli jako ptaki do zaświatów. 

kiedy ceridwen ścigała taliesina zamieniał się on w zająca, rybę i ptaka. 

tuan przez 200 lat był ptakiem. 

atrybutem aengusa, boga miłości, były cztery ptaki fruwające wokół jego głowy symbolizujące pocałunki. aengus mieszkał nad rzeką boyne, pewnego dnia poszedł nad jezioro dragon's mouth i zastał tam 150 dziewcząt skutych parami łańcuchem, a wśród nich caer. działo się to 1 listopada. dziewczęta miały zamienić się na rok w łabędzie. aengus dowiedział się, że jeżeli rozpozna caer jako łabędzia, będzie mógł pojąć ją za żonę. zamienił się w łabędzia i wygrał. oboje odlecieli, śpiewając pieśni, które na trzy dni i noce uśpiły wszystkich, którzy ich słuchali. 

eochaid nie zaakceptował straty etain i wyruszył w pogoń za nią i midirem. kochankowie uciekali pod postacią łabędzi. eochaid x airem miał przydomek grabarz, gdyż kazał przekopać wszystkie kopce w poszukiwania swojej żony. ludzie eochaida znależli ją w kopcu bri leith. midir ukazał im się i obiecał oddać królową. zamienił 50 kobiet w łabędzie oferując eochaidowi wybór jednej. eochaid wybrał łabędzia, którego uważał za etain. midir powiedział, że to jego córka, która urodziła się w kopcu. eochaid kazał ją wyrzucić (!?). została wychowana przez pasterza i jego żonę. 

dzieci lira: fionnuala, aodh, fiachra i conn zostali zamienieni w łabędzie przed ciotkę macochę (?). 

derbforgaille została zostawiona przez ojca - króla lochlannu nad brzegiem morza jako ofiara dla fomoraniów. uratował ją cuchulainn, po czym młodzi zakochali się w sobie. ona zamieniła się w łabędzia i poszła za nim. cuchulainn nie wiedział o tym i ustrzelił ptaka z procy. kiedy wróciła do ludzkiej postaci, cuchulainn wyssał kamień z jej rany i powstał pomiędzy nimi związek krwi. nie mogli się pobrać. 

inna wersja mitu przedstawionego wyżej: derbforgaille zakochała się w cuchulainnie. przyleciała do irlandii ze służebnicą (w postaci łabędzi). cuchulainn wyrzucił kamień z procy i przebił macicę derbforgaille. kobiety spadły na plażę w ludzkiej postaci. cuchulainn uratował życie derbforgaille przez wyssanie zakrwawionego kamienia. heros nie mógł jej poslubić i dał ją lugaidowi v sriab ndergowi (???). 

z łabędziami związana jest legenda z cyklu arturiańskiego. 

lohengrin, syn parsifala, rycerz okrągłego stołu, zostaje wysłany w łodzi ciągniętej przez łabędzie aby uratować elsę, córkę króla brabancji. elsa nie może zapytać wybawcy jak się nazywa. pod tym warunkiem poślubia on księżnę i służy brabancji przez dwa lata do momentu aż elsa zadaje zakazane pytanie. lohengrin przedstawia swoje pochodzenie, wstępuje do łodzi i odpływa. (szlochanie!!!!) 

arawn pędzi przez jesienny, zimowy i wczesnojesienny nieboskłon ze sforą białych czerwonouchych ogarów, zwanych cwn annwn (ogary z annwn). szczekanie psów jest postrzegane jako gęganie dzikich gęsi. łupem ogarów padają potępione dusze, które gnane są z powrotem do annwn lub siedziby szarego króla brenin llwyda. 

morrigan nazywana była badb catha (kruk bitwy). zamieniała się we wronę lub kruka i napawała się widokiem krwi krążąc nad polu bitwy. badb, boginii wojny, mogła przybierać postać kruka lub wrony padlinożernej. epona przedstawiana była z krukiem. imie lugh pochodzi od kruka. 

branwen, żona matholwcha została odstawiona od tronu do kuchni, gdzie miała pracować jako kuchta. przez trzy lata uczyła szpaka jak ma rozpoznać jej brata brana błogosławionego. potem wysłała go za morze z listem przywiązanym do łapki. bran przybył z armią aby pomścić zniewagę. kruk zwiastował nieszczęście i łączony był z branem błogosławionym. 

kropelka (llew llaw gyffes) zabił strzyżyka jednym uderzeniem kamienia. zamienił się w orła, aby uniknąć śmierci z ręki blodeuwedd (kobietę stworzoną przez niego z kwiatów) i jej kochanka growna pebra. 

fintan mac bohra przeżył potop jako łosoś, potem zamienił się w orła, następnie w sokoła, a na końcu w człowieka. był doradcą królów, gdyż wymienił się wiedzą z magicznym sokołem, który urodził się tego samego dnia co on. 

gwydion zamienił blodeuwedd w sowę za zabójstwo llew llaw gyffesa, żeby była ptakiem polującym samotnie nocą. 

midir posiadał trzy magiczne żurawie, które stały przed domem broniąc do niego dostępu, zostały one skradzione przez athirne'a. trzy żurawie ukazujące się wojownikom idącym na bitwę to zły omen. 

amaethon ukradł arawnowi psa, czajkę i kozła sarny, co doprowadziło do cath godeau ("bitwy drzew"), którą toczyli bogowie świata podziemnego mag mell z dziećmi don.

 

 

Waldemar Mierniczek