5. religia celtów

5. 7. 1. 3. 1. koń

 

imię epony, bogini koni, oznacza klacz. bogini była przedstawiana na koniu lub w pozycji siedzącej z rogiem obfitości, koszem owoców lub kluczem. jednym z jej strybutów był koń. medb biegała szybciej niż najszybszy koń. 

embarr to koń niamh. mógł biec ponad morzem lub lądem nie dotykając ich powierzchni. dostał go oisin, kiedy zapragnął powrócić z zaświatów tir na nog do irlandii. ponieważ spadł z konia, stał się starym człowiekiem. 

abarta podarował wojownikom narowistego siwego konia. z trudem nałożyli mu uzdę, a gdy go dosiedli, nie ruszał się z miejsca. dopiero gdy abarta wsiadł na niego jako piętnasty, koń ruszył galopem do świata umarłych. za koniem ruszyli w pogoń fenianie na zaczarowanym statku i dzięki tropicielowi śladów foltorowi dotarli do poszukiwanej krainy. tam zmuszono abartę do uwolnienia więźniów. wrócili do irlandii trzymając zaczarowanego rumaka za ogon. 

teirnyon miał najpiękniejszą klacz w królestwie. co roku źrebiła się w noc beltane, a jej źrebię znikało. teirnyon postanowił zdemaskować porywacza, zaczaił się. kiedy źrebak przyszedł na świat, teirnyon zobaczył wielką łapę sięgającą po źrebaka. odciął ją i wybiegł na zewnątrz, ale potwór zdołał uciec. kiedy teirnyon wrócił, ujrzał na progu dzieciątko. adoptował je i nazwał gwri wallt euryn, gdyż dziecko miało włosy barwy złota. teirnyon podarował mu źrebaka, który urodził się tej samej nocy. po czterech latach chłopiec okazał się synem pwylla i rhiannon o imieniu pryderi. teirnyon zwrócił chłopca pozostając jego przybranym ojcem. 

pwyll po raz pierwszy spotkał rhiannon, gdy pojawiła się jako zjawa na perlistym koniu. 

efnisien okaleczył konie (obciął chrapy, uszy i ogony) matholwcha kiedy dowiedział się, że bran błogosławiony wydał jego przyrodnią siostrę branwen za tegoż nie pytając efnisiena o zgodę. 

enna i airthech dał w prezencie swym ludziom konie, wozy i srebrne tarcze. roithechtaigh ii mac roan był pierwszym władcą używającym rydwanu zaprzęgniętego w cztery konie. 

dziki łów to szaleńczy galop myśliwych na koniach. 

bretoński ankou odbiera dusze zmarłych, pomaga w podróży do następnego świata. używa do tej pracy starego wozu zaprzężonego w dwa konie: jeden jest stary i chudy, a drugi młody i silny. w innej wersji mitu ankou używa wozu zaprzężonego w cztery konie. 

dullahanowie to jeźdźcy bez głów. trzymają głowy w siodłach lub w wysoko uniesionej dłoni, przez co lepiej wypatrują ofiar. gdy dullahan wyhamuje rumaka , by zatrzymać się na popas, w pobliżu umiera człowiek.

crimthann ii niadnair umarł na skutek upadku z konia.

 

5. 7. 1. 3. 2. byk, kozioł

 

królowa connacht medb i jej mąż oilioll i mor prowadzili wojnę z conchobarem iii mac nessą gdyż zamierzali skraść znanego z płodności czarnego byka należacego do donna cuilngea. przedtem finnbennach - cudowny biały byk, nie chcąc należeć do medb zbiegł do stada jej męża. czarny byk zaatakował i rozniósł białego byka, a jego ciało rozrzucił po całym kraju, po czym zdechł. 

tuan żył 300 lat jako byk leśny, 200 lat jako kozioł. 

misa z gunderstrup zawiera min scenę ofiary z byków.

 

 

Waldemar Mierniczek