6. religia germanów

6. 3. kosmos i żywioły 

6. 3. 1. niebo 

sklepienie niebieskie utworzono z czaszki ymira. tyr był personifikacją nieba. nieboskłon jest podtrzymywany przez konary yggdrasila. 

6. 3. 2. słońce 

słońce zostało uczynione przez odyna, wilego i we z iskry zabranej z królestwa ognia muspelheimu. od, mąż frei, to światło słoneczne lub letnie światło. krzyż (zwłaszcza krzyż celtycki) był symbolem odyna. 

sol, córka mundilfariego, siostra maniego, żona śmiertelnika glena, przemierza niebo w rydwanie zaprzężonym w dwójkę koni ścigana przez wilka skolla (lub wilka fenrira). arvak (budzący się wcześnie) i alsvid (najszybszy), konie ciągnące rydwan sol, dawały światło, a słońce dawało ciepło. bogowie zaszczepili im żelazne miechy, które miały uchronić je przed żarem. sol zostanie pożarta przez skolla przed ragnarokiem, a wcześniej urodzi córkę, która będzie słońcem w nowym świecie. 

grzywa skinfaxi, konia daga, rozświetlała niebo. 

za wybudowanie murów asgardu pewien olbrzym zażądał księżyca i słońca. 

olbrzym surtr był bogiem światła a hajmdal bogiem światła dziennego. 

niflheim było krainą ciemności, do której nie docierało słońce. trolle nie znosiły światła słonecznego, jeśli nie zdąrzyły się przed nim ukryć, zamieniały się w kamień. 

podobnie jak u słowian i celtów symbolem słońca u germanów i w skandynawii była swastyka. w późniejszym czasie germanie przejęli od celtów krzyż celtycki. wizygoci jako symbol słońca przyjęli gwiazdę heksapentalną. symbolem słońca są także dla germanów triskeliony. 

podczas święta nocy walpurgii praktykowano skoki przez duże ogniska. dla ochrony przed chorobami, przeprowadzano bydło między ogniskami. 30 kwietnia gaszono wszystkie ogniska, czyszczono paleniska, a 1 maja zapalano nowe zapoczątkowując nowy rok słońca.

 

6. 3. 3. księżyc

 

norny przedstawione są jako fazy księżyca: urd - przybywający księżyc, werdandi - księżyc w pełni, skuld - księżyc ubywający. 

mani, bóg księżyca, wiedzie księżyc po niebie. wilk hati ściga i podgryza maniego. gdy hatiemu udaje się dogonić maniego, następuje zaćmienie księżyca. gdy nadejdzie koniec czasu (ragnarok) hati schwyta maniego. 

za wybudowanie murów asgardu pewien olbrzym zażądał księżyca i słońca.

 

6. 3. 4. gwiazdy, planety i inne ciała niebieskie

 

gwiazdy, planety i komety zostały stworzone przez odyna, wilego i we z iskier, które buchały z kuźni surtra. 

kiedy orvandilovi, żeglarzowi tułaczowi zamieszkującemu krańce jotunheimu, zmarzł palec u stopy, thor oderwał go i rzucił w niebo, stąd wzięła się konstelacja oriona (palec orvandila).

 

6. 3. 5. ogień, kowal, jubiler

 

surtr to olbrzym i bóg ognia i światła z płomiennym mieczem, który był jego atrybutem. na początku czasu pełnił rolę strażnika muspelheimu, krainy ciepła, ognia i płomieni zamieszkałej przez ognistych olbrzymów. zakrzesał swym mieczem iskry z otchłani ginnungagap, wzbudzając parowanie lodu i proces tworzenia świata. ziemia na początku była zimna i markotna, dlatego odyn, wili i we oświetlili ją iskrami z kuźni surtra tworząc gwiazdy, planety i komety. na końcu czasu surtr przyjdzie porazić świat swym mieczem co będzie jedną z zapowiedzi ragnaroku. 

thor - bóg burzy, grzmotów, piorunów, błyskawic, a także ogniska domowego. w ręce nosi młot mjolnar – symbol pioruna. loki był symbolem ognia. frigg była boginią ogniska domowego. 

na równinie idawall asowie postawili pierwsze kuźnie, w których wykuwali wszystko ze złota. 

wielu kowali kochało się w walkiriach. 

sławni ludzie mogli po śmierci zostać wyniesieni do rangi elfa, np kowal volund. czarne elfy, żyjące w svartalfheimie, były uzdolnionymi kowalami, za najlepszych uznawano synów iwaldiego, ojca idun. 

fjalar i galar, synowie karła iwaldiego, stworzyli dla bogów magiczny oszczep gungnir, okręt skindlandir i złote włosy sif. 

karzeł sindri, brat brokka, wykonał trzy przedmioty, które znalazły większe uznanie bogów niż dzieła synów iwaldiego. brokk pomagał bratu w pracy. loki zmienił się w gza i uciął karła w powiekę, co spowodowało, że piorunowy młot mjolner miał skazę. 

regin pracował u króla hjalpreka jako kowal. jako wychowawca sigurda przekuł jego miecz w nowy: gram. gram był wykuty przez weylanda kowala, a przez regina przekuty, mógł rozłupać kowadło na pół. 

karły dain i nabbi wykuli złoty naszyjnik frei: hildiswin. kowalstwem zajmowały się także karły nibelungi. 

wolundr, bóg kowal i złotnik i jego dwóch braci spotkali się z trzema łabędziami-dziewczynami nad brzegiem jeziora. żyli razem przez siedem lat, kiedy to księżniczki odleciały. bracia poszli ich szukać. każdy wybrał inną drogę. wolundr został schwytany przez niduda, który oskarżył go o kradzież złota, przeciął mu ścięgna w jednej nodze, i przeniósł z kuźnią na oddaloną wyspę. kowal zemścił się zabijając jego dwóch synów, którzy przybyli w tajemnicy, aby zobaczyć skarby wolundra. kowal odesłał nidudowi ich odcięte głowy usiane drogimi kamieniami i osadzone w srebrze. 

w czasie święta walpurgii palono duże ogniska. przeprowadzano przez nie zwierzęta w celu oczyszczenia. dla ochrony przed chorobami 30 kwietnia gaszono wszystkie ogniska, czyszczono paleniska, a 1 maja zapalano nowe zapoczątkowując nowy rok słońca. 

szamani lapońscy używali jako symbolu zwanego sercem tursasa, lecący i obracający się młot thora lub fińskiego boga ukko lub serce potwora morskiego tursasa.

 

 

Waldemar Mierniczek