7. hinduizm (wedyzm, braminizm, hinduizm), adźiwikowie, joga, mitologia indii, religie cyganów

7. 7. 0. 2. atomy/pierwiastki/elementy

 

tapas, żar kosmiczny, to praelement, źródło prawdy i prawa, oceanu i nocy.

pierwotną przyczyną elementów materialnych jest pradhana. z niej pochodzi mahat-tattwa (suma materialnych elementów).

prakryti to materia (natura), pierwotna substancja tworzenia, składa się z 25 elementów (tattw). różnorodność form materialnych prakryti uzewnętrznia się w postaci trzech gun (przejawy) i 24 (w tej wersji nie 25) tattw (subtelności). „w momencie, w którym purusza, dla której stanem naturalnym jest nieporuszoność, utożsamia się ze zmiennością i doznaniami prakryti, pojawia się przyczynowo-skutkowe działanie sansary" (kołowrotu narodzin i śmierci).

tattwa to ewolut prakryti lub śakti, pierwiastek rzeczywistości. każda z tattw jest emisją poprzedniej i przyczyną kolejnej, coraz mniej subtelnej formy, bóstwo władające konkretną tattwą to tattweśwara. liczba tattw jest różna w zależności od źródła i szkoły filozoficznej: sankhja - 24, bhagawadgita – 25, śri widja i śiwaizm kaszmirski - 36 (wajkhari), brahmawidyopaniszad - 51, warahopaniszad – 96.

materialne stworzenie składa się z elementów subtelnych (umysł, inteligencja, fałszywe ego - ahankara) i elementów ciężkich (żywiołów) (ziemia, ogień, powietrze, eter). cięższe elementy rozwijają się z lekkich.

niższe pierwiastki ewolucji prakryti to pięć mahabhuta (żywioły), pięć indrij i manas (umysł).

manas to umysł, tattwa, pan zmysłów, najaktywniejsza część ahankary i antahkarany, powstaje z równych części sattwicznej i radźasowej, siedzibą manasu jest brahmarandhra lub manasćakra. ćandra to bóstwo manasu (umysłu).

buddhi to pierwiastek subtelny (tattwa) powstały z prakryti, część santahkarany. buddhi indywidualna to nieskończenie mała część kosmicznej buddhi powstałej z czystego mahat radźasu, części radźasowej mahat sattwy.

strasznie pomieszane i trudne te teorie, spróbuję je uporządkować przedstawiając teorię sankhja:

świat składa się z 24 elementów (pierwiastków): duszy (świadomej, trwałej i niezmiennej), materii (prakryti), która jest zmienna, nietrwała, nieświadoma i przejawia się przez trzy guny: sattwę (światło, element przyjazny, rozumność, myślenie, mądrość), radźas (ruchliwość, zmienność) i tamas (ciemność, tępota, głupota, inercja, element hamujący), tworzące 23 elementy: intelekt (buddhi, poznanie i decydowanie), ahankarę (świadomość własnego ja) występującą w trzech postaciach, w zależności od tego, która guna dominuje (vaikarika - polegająca na przekształceniu, przeważa dobroć, taidźasa - ogniowa, przeważa namiętność, bhutadi - przeważa ciemność, zwana źródłem elementów), umysł (manas), dziesięć zmysłów (indrija), które dzielą się na cztery grupy: pięć narządów poznania (buddhindrija): słuch, skóra, oczy, język, zapach, pięć narządów działania (karmendrija): mowa, ręce, stopy, narząd wypróżniania się (paju), narząd płciowy (upastha), pięć elementów subtelnych (tanmatra): dźwięk, dotyk, kształt, smak, zapach, pięć elementów grubych (mahabhuta): eter (akaśa), wiatr (waju), żar (tedżas), woda (apas), ziemia (prythiwi) (to jako żywo daje dwadzieścia elementów, a nie dziesięć, ale całość sumuje się do 24).

awiśesza - nieostateczny (z niej powstanie ostateczny, wiśesza) pierwiastek rzeczywistości w jodze, sankhji i wedancie. jest sześć awiśeszy: pięć tanmatr i asmita (stan świadomości jestem). wiśesza to wtórny pierwiastek rzeczywistości pochodzący od pierwiastka pierwotnego awiśeszy.

cytron (matulinga), atrybut śiwy, symbolizuje niezliczone atomy, będące nasionami, z których powstał wszechświat.

pierwotna wibracja najgłębszego atomowego poziomu w naturze charakteryzuje się porządkiem i harmonią (struny???).

wajśeszika, atomistyczna szkoła filozoficzna, twierdzi, że świat jest realny, składa się z bezwymiarowych atomów, które w momencie niszczenia świata rozpadają się, a brahma zbiera je i układa w nowy świat.

 

 

Waldemar Mierniczek