7. hinduizm (wedyzm, braminizm, hinduizm), adźiwikowie, joga, mitologia indii, religie cyganów

7. 7. 1. 3. 3. krowa, pasterz

 

prythiwi bywa przedstawiana jako krowa (biała lub wielobarwna) priśni poszukująca opieki brahmy. krowa uważana jest za ucieleśnienie prythiwi (matki ziemi). pardźanja przedstawiany jest jako krowie wymię, beczka lub ceber, dawca mleka i miodu, ojciec somy. wisznu podróżował z zamkniętymi oczami po kosmicznym oceanie mlecznym w towarzystwie pandawów i draupadi. krowa jest poświęcona lakszmi. krowa jest wahaną uszas.

krowa symbolizuje ziemię lub kamadhenu - świętą prakrowę. święta krowa to uniwersalna matka i symbol kosmiczny. poza sklepieniem nieba znajduje się niebiańska krowa. słońce i księżyc to jej cielaki, a światło tych ciał to mleko niebiańskiej krowy. loka śakadwipa jest otoczona morzem mleka. krowy służą zmarłym jako przewodniczki w krainie pośmiertnej, na drodze do nieba.

kamadhenu to prakrowa stworzona w wyniku ubijania oceanu mleka. pierwszą kamadhenu była surabhi, a jej córką nandini spełniająca wszystkie życzenia. mleko nieśmiertelności pochodzi od kamadhenu ucieleśniającej ideał pobożności bhakti.

a tu mit związany z kamadhenu: surabhi, żona kaśjapy, poczęła córkę, krowę kamadhenu o imieniu nandini. krowa została podarowana wasiszcie. prabhasa, za namową żony, ukradł krowę, a wasisztha rzucił na kaśjapę klątwę. straszna klątwa przewidywała, że ośmioro jego dzieci narodzi się na ziemi ze śmiertelnego łona.

pewnego dnia król wiśwamitra włóczył się z ministrami polując na jelenie i niedźwiedzie. goniąc za jeleniem dotarł do aśramy wasiszthy, który ugościł go i jego armię mlekiem nandini. wiśwamitra chciał oddać 100 swoich krów i całe królestwo za nandini. mędrzec nie zgodził się, więc król (jak to król) zabrał nandini siłą, ale ona uciekła. mędrzec tłumaczył jej, że nie może jej zatrzymać przeciwstawiając się królowi, ale ona podstępem skłoniła go, aby wypowiedział zdanie: "proszę cię, zostań". z wściekłością rzuciła się na armię króla stwarzając armię wojowników. z jej ust powstali kambodźowie, z wymion barwarowie, z zadka jawanowie (grecy od jonia) i śakjowie (pewnie sakowie), z por na jej skórze haritasowie i kiratowie. armia króla została rozbita, a on wyrzekł się królestwa i został ascetą osiągając stan brahmarszi.

paraśurama (dzierżący topór) zabił kartawieję, który ukradł i zabrał do mahismati kamadhenu, spełniającą wszystkie życzenia i należącą do jego ojca.

ganeśa jest pasterzem ganów.

kryszna, ósma awatara wisznu, przyszły władca, przyjął postać człowieka urodzonego w rodzinie pasterzy krów. jego imię jako pasterza krów brzmiało gowinda. mahabharata wspomina o ludach pasterskich, wśród których rozwijał się kult kryszny. imię kryszna oznacza czarny. obecnie kryszna jest przedstawiany jako niebieskoskóry. pasterzem krów był także balarama, brat kryszny, przez część hinduistów uważany za awatarę wisznu.

gopi, pasterki krów, w liczbie ośmiu sztuk, wymykaly się nocami, aby spotkać się z kryszną i tańczyć na brzegu jamuny (świętej rzeki) w lesie vrindavanu. związek gopi z kryszną określany jest jako rasa lila (miłosne zabawy). najważniejszą z gopi była radha (zwana także rasa lila).

imię kryszny jako gopala jest związane z pewnym wydarzeniem. kryszna uratował stado krów przed demonami, po czym zaczął ucztować nad brzegiem jamuny. brahma ukrył krowy i pasterzy, jednakże kryszna ich nie szukał tylko podzielił się na "szereg ekspansji" przypominających do złudzenia krowy i przyjaciół pasterzy. nikt nie zauważył zmiany, a po roku brama doszedł do wniosku, że krowy i pasterze, których ukrył, nadal chodzą po polach. kiedy uległ tej iluzji krowy i pasterze przekształcili się w formy wisznu. brahma upokorzony upadł do stóp boga i uwolnił uwięzione krowy i ludzi.

bryhaspati i angirasowie (jako klasa istot) odzyskali wraz z indrą krowy uprowadzone przez panjów i demona walę, brata wrytry. panjowie ukryli krowy w jaskinii wali, która była jego personifikacją i w której mieszkał. inna wersja mówi, że bryhaspati rykiem, a angirasowie śpiewem, rozbili skałę. po uwolnieniu krów, indra zabił walę.

śunahśepa został sprzedany za sto krów rohicie, która planowała złożyć go w ofierze warunie. zabicia miał dokonać adźigarta (lub ambaricz). winaśwamitra poradził śunahśepie aby prosił biginię uszas o ratunek, a ona uwolniła go z opresji.

krowy są uważane za święte i są nietykalne. tradycja wisznuicka każe uznać krowę za jedną z siedmiu matek. obowiązuje tabu zabijania krów i jedzenia wołowiny, zaleca się łagodne traktowanie krów i wegetarianizm, jakkolwiek ariowie jedli wołowinę, agni nazywany był zjadaczem wołów i krów, a bramini nawoływali do zabijania wołów i krów dla zaspokojenia głodu i uciechy w jedzeniu. kszatrijowie nazywani byli "mięsożernymi", oprócz wołowiny jedli kozy, owce, jelenie, bawoły, biały ser itp. hinduiści mogą spożywać mleko krów, bawołów, kóz oraz produkty z niego wytworzone z wyjątkiem sera zawierającego podpuszczkę. używanie skór krów zmarłych śmiercią naturalną jest akceptowane.

mleko krowie i odchody są uważane za święte. pięć składników krowy jest koniecznych do przeprowadzenia ceremonii wedyjskich: łajno, mleko, jogurt, ghi, uryna. mają one magiczną moc. podczas obrzędów religijnych (np modły do śiwy) używa się pięciu świętych, poświęconych produktów: ghi, cukier z trzciny cukrowej, mleko, jogurt, miód.

kał krowi pełni rolę ceremonialną przez to, że został zrobiony przez święte krowy. krowieniec zapewnia płodność. rozwodnione odchody służą do czyszczenia metalowych przedmiotów liturgicznych, sprzątania świątyń itp. w trakcie święta gowardhanapudźa tworzy się model wzgórza gowardana z krowiego kału, a wokół buduje figurki krów i pasterzy z krowieńca.

atharwaweda zawiera zaklęcia sprowadzające nieszczęścia na każdego kto znieważy krowy stanowiące własność kapłana.

reinkarnacja w krowę oznacza odrodzenie się o jeden stopień niżej od człowieka. kto zabije krowę trafia na najniższy 87 stopień reinkarnacji.

ofiara pinda to gałka lub gomółka ulepiona z ryżu z dodatkami sezamu, cukru, ghi i miodu. ghi jest używane do lamp olejnych podczas ceremonii arati, ceremonii ślubnych i pogrzebów, a także do kąpieli herosów podczas działań wojennych. ajurweda opisuje w jaki sposób należy używać ghi podczas medytacji.

król nepalu pratap malla ustanowił po śmierci syna gaidźatra w miesiącu bhadra (przełom viii - ix) festiwal, w czasie którego procesja niesie podobizny krów zmarłych w ostatnim roku. w procesji idą postacie przebrane za krowy.

podczas święta makar sankranti praktykowane jest dekorowanie krów.

 

 

Waldemar Mierniczek