8. buddyzm, bon

8. 8. 2. 7. 6. podział społeczny

 

budda śakjamuni zanegował system podziału na warny, dźati i dalitów (nietykalnych) i uznawał równorzędność kobiet na drodze do oświecenia. podobny egalitaryzm jest postulowany przez tantryzm.

podział społeczny według buddystów to czaturwanga: bhikszu (mnisi), bhiszkuni (mniszki), upasaka (świeccy wyznawcy), upasika (świeckie wyznawczynie).

 

8. 8. 2. 7. 7. etyka (cz 1)

 

w tym rozdziale jest mowa o etyce jako o normach postępowania, których wykonywanie nie jest obłożone sankcją religijną w postaci pojęcia grzechu lub sankcją prawną w postaci norm prawnych zagrożonych sankcją lub karą.

według buddystów etyka (wskazania, sila, moralność, cnota) to działanie poprzez ciało, mowę lub umysł, które wymaga celowego wysiłku, jedna z trzech praktyk i druga paramita. słowo winaja jest często tłumaczone jako etyka.

paramita obejmuje sześć transcendentalnych cnót wyzwalających aktywności: 1 szczodrość, 2 postępowanie etyczne, 3 cierpliwość, 4 radosny wysiłek (gorliwość, entuzjazm), 5 medytacyjne skupienie, 6 mądrość.

sześć paramit, czyli praktyk lub cnót pozwalających na osiągnięcie oświecenia i przejście do nirwany, umożliwia podział nauk buddyzmu na trzy fundamentalne praktyki buddyzmu:

1 dyscyplina moralna (paramity dawania, wskazań i zapału),

2 medytacyjne zrównoważenie (paramita medytacji),

3 doskonała mądrość (paramita mądrości).

trzy rodzaje szczodrości (dana-paramita):

1 materialna (pożywienie, pieniądze dla ludzi, zwierząt, pretów i innych czujących istot w celu wsparcia tych istot, jeśli zaistnieje taka potrzeba oddanie własnego życia),

2 duchowa (przekazywanie dharmy, dotyczy tylko osób urzeczywistnionych),

3 zapewnienie bezpieczeństwa (przestraszonym, zagubionym , ratowanie zwierząt przeznaczonych na rzeź, tonących owadów itp).

przestrzeganie wskazań (sila-paramita) to nieczynienie zła (porzucenie dziesięciu negatywnych działań) i czynienie dobra (dziesięć wskazań).

trzy aspekty cierpliwości (ksanti-paramita):

1 służenie z oddaniem i miłością nawet tym, którzy nam szkodzą, gdyż dzięki nim możemy ćwiczyć się w cierpliwości,

2 znoszenie przeciwności (np niewygody życia) dla dharmy,

3 cierpliwość w zgłębianiu trudnych zagadnień nauk (zaufanie, zgłębienie znaczenia jako celu).

odwaga (wirja paramita) jest identyczna z szóstym zaleceniem szlachetnej ośmiorakiej ścieżki:

1 odwaga podobna zbroi (oddanie dharmie całego siebie),

2 odwaga wprowadzona w czyn (rozpoczęcie praktyki natychmiast, bez ociągania się),

3 odwaga, która nie zna zaspokojenia (niedosyt, który motywuje do dalszych wysiłków).

pradźniaparamita (mądrości) to nieintelektualna, intuicyjna mądrość pochodząca z doświadczenia wglądu w naturę umysłu.

cztery niezmierzoności (szlachetne prawdy): 1 kochająca dobroć (metta), 2 współczucie (karuna), 3 współradość (mudita), bezstronność (upeksa).

sasana to system filozoficzno-etyczny buddystów. sasana koncentruje się na takich pojęciach jak porządek, nauka, praktyka, instrukcja, epistoła, często utożsamiana jest z dharmą.

kukai: prawda może zostać wyrażona w słowach, a mowa posiada moc sprawczą.

 

buddyjska kultura prawna stosuje następujące zasady:

- zasadę moralizmu, czyli pierwszeństwa zasad moralnych przed normami prawnymi. te normy moralne to cztery szlachetne prawdy: 1 życie człowieka jest nieszczęśliwe, 2 przyczyną nieszczęścia jest pożądanie i egoizm (sanaduja), 3 wyzbywając się pożądania i egoizmu można osiągnąć stan nirwany (nirodha), 4 trzeba wkroczyć na ośmioraką ścieżkę tego co właściwe (magga). ośmioraka ścieżka ma prowadzić do pancasila,

- zasadę humanitaryzmu, według której ideałem wszechogarniającej miłości jest miłość bodhisattwy,

- zasadę bezdogmatowości wyrażającej się w nieograniczonym poszukiwaniu istoty prawdy ostatecznej,

- zasadę synkretyzmu, która pozwala na przyjmowanie elementów od innych kultur.

prawa natury porządku społecznego przejawiają się w dharmadhatu i w prawie karmy.

ścieżka ludzi prowadzi do tymczasowego osiągniecia szczęścia, nie prowadzi do oświecenia (pw praktykowanie szczodrości).

ścieżka bogów charakteryzuje się tym, że do ścieżki ludzi trzeba dodać doświadczenia medytacyjne: osiągnięcie samadhi, cztery dźńany dla formy i cztery dźńany dla świata bezforemnego. ta ścieżka także nie prowadzi do wyzwolenia się z sansary.

 

 

Waldemar Mierniczek