8. buddyzm, bon

8. 9. 4. miejsca uprawiania kultu, przedmioty kultu

 

8. 9. 4. 1. natura/przyroda jako miejsce uprawiania kultu

 

znaczenie wyznaczonych miejsc natury (groty, góry, jeziora, rzeki, gaje, drzewa) maleje w miarę rozwoju buddyzmu.

gaje, zwłaszcza ten, w którym medytował budda śakjamuni, oraz te związane z bogami i duchami czczonymi przez poszczególne plemiona i z tradycją bon, w dalszym ciągu stanowią miejsca kultu.

z drzew szczególnie obdarzonych kultem możemy wymienić drzewo bodhi i drzewa bakula (mimusops elengi) rosnące przy stupach w amarawati i sanći.

 

8. 9. 4. 2. świątynie, klasztory, pustelnie, kapliczki, miejsca publiczne, domy

 

ołtarzyki domowe stanowią jeden z przejawów buddyjskiej pobożności.

butsudan to ołtarz-relikwiarz domowy, przed nim domownicy składają hołd: ukłon, klaśnięcie, uderzenie w gong, zapalenie trociczek, przy różnych okazjach zaprasza się mnicha, który recytuje sutry.

członkowie szkoły hoa hao modlą się dwa razy dziennie przed domowymi ołtarzykami: rano i wieczorem.

kapliczki są często poświęcone lokalnym bóstwom jak np japońskim jizo, kannon i yakushi. kaplice i posągi jizo są rozsiane po całym kraju, często w pobliżu skrzyżowań drogowych i mostów.

naturalnymi miejscami sprawowania kultu są klasztory oraz świątynie przyklasztorne, a rzadziej inne, nie przypisane do klasztorów (np w miastach).

opis klasztorów (także wykutych w skałach) znajduje się w rozdziałach poświęconych architekturze i geograficznych miejscach sprawowania kultu, organizacja klasztorów jako zakonów opisana jest w rozdziale poświęconym mnichom (zakonnikom), a ich funkcje nauczycielskie i szkoleniowe w rozdziale poświęconym nauczycielom. klasztory pełniły czasami także funkcje bankierskie.

w dzisiejszych czasach pustelnie (głównie groty i niedostępne miejsca górskie) są organizacyjnie przyporządkowane klasztorom.

pojęcie świątyni może obejmować stupy, pagody, ćajtje, waty, tery, honzany, specjalne świątynie modlitewne przeznaczone dla ceremonii pogrzebowych, małe świątynki bez kapłanów. większość tych pojęć jest wyjaśniona w rozdziale dotyczącym architektury.

kanon świątynny soto w okresie tokugawa podzielił świątynie na trzy kategorie: yakushi, jizo, amida. w okresie tokugawa powstało biuro świątyń i kaplic, każda tradycja musiała mieć świątynię główną zatwierdzoną przez rząd, której były podporządkowane pozostałe świątynie, tak było do xviii w. w okresie meji (xix w) za religię państwową uznano shinto, a od tradycji buddyjskich wymagano poparcia dla japońskiego nacjonalizmu i one dały się w to wmanewrować, ale to już nie na temat.

miejsca publiczne stają się miejscami kultu w momencie odprawiania świąt i w czasie festiwali.

 

 

Waldemar Mierniczek