12. gnostycyzm, manicheizm, mitraizm

12. 2. najważniejsi bogowie

 

12. 2. 0. bóstwo jedyne (absolut)/plane

 

wiara gnostyków, mimo tego, że propagowała dualizm dobra i zła, ociera się lub wychodzi od pojęcia boga absolutu, a także antytezy absolutu - plane. nie może być inaczej skoro gnostycyzm jak narośl na żywym ciele asymiluje pojęcia kosmologiczne i teologiczne z chrześcijaństwa.

ewangelia prawdy napisana przez walentyniana lub jego ucznia podaje, że zbawienie następuje dzięki poznaniu prawdy o ojcu (absolucie). jezus wskazuje drogę do przezwyciężenia upadku i plane (antyteza absolutu) poprzez gnozę (poznanie ojca i znalezienie w swojej jaźni cząstki boskości). 

upadek ducha i powstanie jego antytezy to rezultat upadku eonu żeńskiego (sofii) w wyniku nieznajomości ojca ponieważ nieznajomość ojca stworzyła bojaźń, która jest gęsta jak mgła (gnostycyzm).

bóg jest wieczny (cerynt).

 

12. 2. 0. 1. bóstwo najwyższe

 

istnieją dwie teorie dotyczące mitraizmu: 1 chodzi o mitrę indoeuropejskiego, 2 jest inny bóg o imieniu mitra, ponieważ między mitrą indoeuropejskim i mitraickim są ogromne różnice zarówno w przedstawieniu postaci jak i w kulcie (mitraizm).

aion jest bogiem najwyższym, tym, który tworzy i niszczy wszystkie rzeczy (gnostycym, mitraizm).

dobry bóg (i jego pięć eonów (emanacji): rozum, intelekt, post, poznanie, myśli) i zły bóg (demiurg), twórca rzeczy materialnych są najważniejszymi bogami (manicheizm).

bóg światła jest istotą czysto duchową złożoną z dziesięciu cnót: łagodności, wiedzy, rozumu, tajemnicy, względności, miłości, wiary, wierności, szlachetności i mądrości (mani).

bóg jest jeden, wieczny i dobry, lecz pozostaje poza światem (deus otiosus?), jest twórcą aniołów, a wśród nich demiurga, twórcy złego świata (apellici).

istnieje prawdziwy bóg i demiurg, przywódca sił niższych (archontów) (gnostycyzm). bóg jest bytem doskonałym, świat jest jego najniższą emanacją (gnostycyzm monistyczny).

istnieje dwóch bogów obok siebie: sprawiedliwy bóg izraela (jahwe, pomniejszy demiurg) i dobry bóg ewangelii. ci bogowie nie walczą ze sobą (marcjonizm).

najwyższa istota (pleroma) wyemanowała z siebie 15 par różnopłciowych eonów. jeden z najniższych eonów męskich i eon żeński sofia na skutek niewiedzy i połączenia o charakterze seksualnym (szygies, małżeństwo) stworzyli demiurga (jahwe), który stworzył świat (walentynianie).

abraxas jest najwyższą istotą, która rodzi pięć sił pierwotnych: ducha (nous), słowo (logos), opatrzność (phronesis), mądrość (sophia) i potęgę (dynamis). abraxas zesłał na świat jezusa chrystusa, który jest duchem bezcielesnym (bazylides).

bóg ma dwóch synów: jezusa i satanaela (szatana) (bogomili).

jezus nie jest bogiem, urodził się jako człowiek, syn józefa. dana mu została szczególna moc od boga ojca aby mógł wyrwać się spod władzy władców tego świata, archontów, czyli niższych duchów i przebiwszy się przez ich sfery wrócić do ojca (karpokrates).

syn boży nie był człowiekiem, trójca święta nie istnieje, to trzy sposoby postrzegania boga (gnostycyzm). albigensi odrzucali dogmat o trójcy świętej.

jest jeden najwyższy niewyrażalny i nieskończony bóg, niepojęty słowem, nie nazwany i odwieczny, z niego narodziła się myśl, ennoia, kobieta-idea, sofia, mądrość (szymon mag). do ich przedstawienia wyznawcy szymona przyjmowali figurę zeusa i ateny, gdyż atena wywodzi się z głowy zeusa. sofia zstąpiła w niższe rejony i zrodziła aniołów, archaniołów i władców, którzy bez znajomości wyższego boga stworzyli świat. nie chcąc uchodzić za potomstwo byle kogo, uwięzili sofię w świecie, każąc jej przechodzić z ciała do ciała, a gdzie się pojawiła, tam wybuchały konflikty i eskalowało zło. sofia była między innymi w ciele heleny trojańskiej i w ciele heleny, kurtyzany z sydonu. dla ratowania boskiej małżonki zstąpił na ziemie najwyższy bóg, przynosząc klęskę złym aniołom. szymon mag jest inkarnacją tego boga w trójcy: jako ojciec objawił się na synaju, jako syn-jezus nauczał w palestynie i udał ukrzyżowanie, jako duch nauczał w innych krajach.

 

 

Waldemar Mierniczek