14. religie indian i eskimosów

14. 3. 8. woda, rybak, żeglarz (cz 1)

 

bóstwa zwiazane z wodą:

 

- orehu (arawak),

- bahyra, którego gniew przejawia się w burzy (apiakowie),

- sedna - gniewna bogini morza walcząca z duchami fok, przez co ułatwia polowania (inuici),

- chac - władca deszczu i piorunów, bóg wód, burzy, zsyłał deszcze dobroczynne, tohil - posiadający władzę nad deszczem, itzamna, który zsyłał deszcze dobroczynne i był odpowiedzialny za wszystkie opady atmosferyczne, hozan-ek i hobnil - bóstwa deszczu, bacabowie - bogowie deszczu, azal uoh jako colel lab - dawczyni deszczu, azal uoh jako x can le ox - dawczyni deszczu, itzamna thul chac - pan jezior, itzan noh ku - bóg deszczu i gradu, chac uayab xoc - patron rybaków, kak ne xoc - patron rybaków, kukulkan - bóg wiatru, którego skrzydła symbolizują zmarszczki na wodzie spowodowane wiatrem (majowie),

- chac miał nos o robakowatym koniuszku, którym wypluwał wodę na ziemię. jego wcieleniami byli: ah hadz'em caan chac - bóg deszczu, ah t'ozon caan chac - bóg drobnego i ciągłego deszczu, ah lelem caan chac i ah ch'ibal tun chaacob, którzy przebywają w czterech stronach świata i zsyłają deszcz ulewając trochę wody z naczyń, które noszą ze sobą. gdyby nagle opróżnili naczynia, świat zostałby zatopiony (majowie),

- chacowi pomagają mniejsi bogowie tworząc grupę chaków t'ul, którzy są odpowiedzialni za deszcz w małych ilościach lub deszcz bezużyteczny; hipostazy chaca - kunku chac - bóg pierwszych deszczów w sezonie, x t'up chac - dawca obfitych deszczów, yumchakob - bóstwo zimnych deszczów; zwykłymi bogami deszczu i wód są mizen caan chac, yaxal chac, ah bolon zacab (majowie),

- pauahowie - bogowie łączeni z deszczem: chac pauah tun (wschód), ek pauah tun (zachód i czarny kolor), ix kanleox (południe) i sac pauah tun (północ) (majowie),

- kinich ahau itzamna - bóg jezior, sprawca gradobić (lakandowie),

- tohil - bóg deszczu, ixcanil - bogini deszczu (kicze),

- illapa - bóg deszczu i błyskawic, sługa inti (słońca) (inkowie), mama cocha - bogini morza, opiekunka żeglarzy i rybaków, w niektórych rejonach bogini wszystkich zbiorników wodnych, jezior, rzek, źródeł, kanałów wodnych (inkowie),

- teotihuacan - wielka bogini, opiekunka wody, tlaloc - bóg wody i deszczu (teotihuacan),

- tlaloc - bóg deszczu i pioruna, miał władzę nad wszystkimi wodami: deszczem, jeziorami, rzekami, wirami wodnymi, odmętami (aztekowie); tlaloc przedstawiany jest z rękami, z których spływają krople deszczu (teotihuacan, aztekowie), amimitl - bóg ryb, rybaków i jezior, chalchiuhticue - bogini wody, siostra tlaloca, chalchiuhtlicue - bogini wody, żona tlaloca i xiuxtecuhtli, huehueteotl, który przebywał w centrum morza, iltztlacoliuhqui - bóg lodu i śniegu, metzil - pani wilgoci (aztekowie),

- tzahui - bóg deszczu i wody (mistekowie),

- tajin - bóg wody i deszczu (totonakowie),

- chauc, który panował nad deszczami, tatik cauk - dawca deszczu (tzeltalowie),

- cocijo - bóg wód (zapotekowie),

- pillan odpowiedzialny za powstawanie sztormów, ngurvilu - bóg rzek i jezior, który polował nad brzegiem wód, sompallwe - bóg wody i duch jezior, caicai vilu - bóg morza (mapuche),

- wirakocza - człowiek z morskiej piany, mąż mama cocha, bogini morza, hank'o q'awani acacila - męski duch gradu i lodu, który mieszkał na jeziorze titicaca na wyspie amantani,  achachilowie - duchy opiekuńcze jezior (ajmara),

- chibchacum - bóg ziemi, zesłany do podziemia za spowodowanie powodzi (czibcza),

- tiw - opiekun jezior i rzek (uru),

- iba. którego podczas susz szamani prosili o zesłanie opadów deszczu (shipibo),

- irin mage - czarownik, który stworzył morza i rzeki (tupi, guarani),

- kuwai - stwórca rzek i rybołówstwa (tukano, kubeo),

- kaczyni, którzy mają moc sprowadzania deszczu (hopi, zuni, pueblo),

- boginie deszczu: tate hautse kupiur (matka północna woda), która przynosiła deszcz z północy i odpowiadała za mgły i opary, tate krewimoka (matka zachodnia woda), która przynosiła deszcze z zachodu, tate naaliwami (matka wschodnia woda) - bogini wody i deszczu wschodniej strony, tate rapawiyema (matka południowa woda) przynosząca deszcze z południowej strony świata; inne boginie wody: tate oteganaka - obecnie patronka laguna de magdalena, aramar - bogini morza, quiamucane - bogini wody morskiej (huiczole).

 

 

Waldemar Mierniczek