14. religie indian i eskimosów

14. 3. 8. woda, rybak, żeglarz (cz 2)

 

mity i legendy związane z wodą (cz 1):

 

ziemia powstała, gdyż szczur piżmowy wydobył ląd z głębi morza (huroni).

woda życia pochodzi od matki ziemi (algonkini).

gauteovan stworzyła świat, ludzi o imionach sintanam, seicakuan, aluanuiko i kultsavitabauya. ludzie rozmnożyli się i zaludnili daną im ziemię. ich rozwiązłość rogniewała bogów, którzy zniszczyli ludzi potopem, tylko rodzina prawego kapłana mulkuekai, który został ostrzeżony, ocalała budując arkę, która osiadła na szczytach sierra nevada de santa marta (kagaba).

makunaima (pracujący w nocy), stwórca świata, zesłał wielką powódź, którą przeżył jeden człowiek w kajaku. człowiek który wysłał na zwiady jedynego ocalałego z potopu szczura. nowe pokolenie ludzi powstało z rzuconych przez niego kamieni (macusis).

bogowie stworzyli ludzi z gliny, drewna i słomy, ale byli oni zbyt głupi, aby oddawać cześć bogom, więc zostali wytępieni potopem. według innej wersji pierwsi ludzie powstali z żółtej gliny, ale rozpuścili się w wodzie (majowie).

świat był niszczony czterokrotnie. trzecie zniszczenie nastąpiło przez wodę. władca wody chac zesłał powódź i zatopił miasta i piramidy, a ludzi, którzy przeżyli, zamienił w ptaki (majowie).

według innej wersji hunab-ku, stworzyciel świata, stwarzał ludzi trzykrotnie, ale był z dzieła niezadowolony i zsyłał na ludzkość powódź. po dwóch lub trzech potopach stworzył ludzi z kolby kukurydzy (majowie).

wirakocza jako paczajaczaczi (stwórca wszystkiego) stworzył ludzi podobnych do siebie wzrostem, ale oni nie byli wierni nakazowi wirakoczy, by go czcić i żyć moralnie, więc zesłał na nich klęski. niektórych pochłonęło morze. w końcu bóg zesłał potop, który zgładził ziemię. ocalała dwójka ludzi. po potopie wirakocza stworzył na nowo zwierzęta i ludzi z gliny. według innej wersji potop zesłał paricia lub pacha kamaq, gdyż ludzie odnosili się do niego niewłaściwie (inkowie).

quetzalcoatl (lub ehecatl) i huitzilopochtli stworzyli wodę podczas stwarzania pierwszego słońca. po okresie 13 x 52 lata słońce uderzone kijem przez quetzalcoatla spadło do wody. epoka czwartego słońca (zwana słońcem wody - nahui atl) zakończyła się tak ogromnymi padami deszczu, że niebo spadło na ziemię (aztekowie).

trzecia era (nahui quiahuitl, era deszczu) zakończyła się ognistym deszczem, czwarta era (nahui atl, era wody) zakończyła się potopem (aztekowie).

kiedy człowiek z drewna zapomniał o stwórcy, bogowie namówili przedmioty (misy, garnki, żarna itp) do wystąpienia przeciw niemu. w czasie buntu wystąpiły trzęsienia ziemi, burze i powodzie. stary świat uległ zagładzie, a z chaosu bogowie utworzyli nowy świat z doskonalszym człowiekiem (mochica).

podczas srogiej zimy zwierzęta chcąc się ogrzać ukradły worek z ciepłem niedźwiedziowi (panu nieba). myszka przez lekkomyślność spowodowała powstanie dziury w worku, z którego wydostało się ciepło i roztopiło śniegi, przez co powstała powódź, która zakryła najwyższe góry. przewidział to stary indianin etsie, ale nikt nie chciał go słuchać kiedy namawiał, aby zbudować łódź. z powodzi uratował się tylko etsie i po parze wszystkich stworzeń, które zabrał ze sobą. będąc w łodzi wypuścił gołębia, który przyniósł ze sobą w dziobie gałązkę jedliny (atabaskowie).

ludzie oddalali się od stworzyciela sotuknanga, a on z zemsty zniszczył świat trzeci raz zsyłając potop. poprowadził ludzi do kobiety-pająka a ona ucięła olbrzymie trzciny i ukryła ich w pustym wnętrzu tych trzcin. ludzie unosili się na wodzie w trzcinach, które przybiły do małego skrawka lądu, na który ludzie wyszli zabierając pożywienie, które schowali w trzcinie. w kanoe wędrowali na północny wschód mijając większe wyspy, aż dotarli do czwartego świata. kierowali się poprzez "drzwi na czubku ich głowy" (ciemiączko, ćakra?). kiedy dotarli do celu wyspy zatonęły w oceanie (hopi).

cztery potwory rosły aż dosięgły nieba, w tym czasie człowiek usłyszał, że ma wyhodować trzcinę pustą w środku. kiedy trzcina urosła, człowiek skrył się w środku, a z nim jego żona, i po parze wszystkich dobrych stworzeń. wody podniosły się i pokryły wszystko oprócz szczytu trzciny i głów potworów. żółw zabił potwory podkopując pod nimi ziemię. wody opadły, a wiatry wysuszyły ziemię (kaddo).

ludzie zaczęli zabijać się nawzajem, co spowodowało smutek stworzyciela-słońce-boga, który płacząc zalał łzami ziemię i spowodował powódź. uratowała się tylko para staruszków, którzy na nowo zaludnili ziemię (mikmakowie, algonkini, czejenowie, czirokezi, dakotowie, huroni, lenape, menomini, inuici herschel-eiland).

aiomun kondi zesłał powódź na ziemię i przestał się nią interesować. według innej wersji świat został zniszczony przez potop wody i ognia przez trzy wielkie duchy: mokanaimy, aimon-kindi i morereway, które wałczyły między sobą. orehu - bogini wody, przekazała ludziom białe kamienie morskie stosowane w zaklęciach przeciw atakom wrogów (arawak).

potop przetrwały tylko trzy osoby, wierne sługi boga, który stworzył ludność na nowo (kipokamajakowie).

podczas potopu ludzie siedzieli na drzewach. ci którzy zeszli z drzew po opadnięciu wody, stali się ludźmi, a ci którzy zostali na drzewach zamienili się w małpy (botokudzi).

z potopu uratowała się młoda para w glinianym dzbanie. uratowani mieli ze sobą nasiona roślin (chiriguano).

 

 

Waldemar Mierniczek