14. religie indian i eskimosów

14. 3. 8. woda, rybak, żeglarz (cz 3)

 

 

mity i legendy związane z wodą (cz 2):

z potopu uratowało się dwóch mężczyzn i dwie kobiety w glinianym dzbanie. uratowani mieli ze sobą nasiona roślin (yaruro).

z potopu uratował się mężczyzna, który zamieszkał w chacie, gdzie jedzenie dostarczały mu dwie papugi, z których jedna zamieniła się w kobietę panią, a druga w kobietę służącą (maina).

z potopu uratował się mężczyzna, któremu kobietę dostarczył duch (patangoro).

uratowała się z potopu jedynie stara kobieta, a ludzie wywodzący się od niej zaludnili ziemię (nambicuara).

amalivaca, praprzodek, po potopie nauczył ludzi wykorzystania rzek i strumieni do transportu (tamanakowie).

wirakocza odszedł ze świata odpływając na swym płaszczu do krainy zmarłych lub krocząc po wodzie (ajmara i inkowie).

quetzalcoatl, bóstwo wody, na zakończenie pobytu w ameryce udał się na tratwie lub łodzi do dalekiej ojczyzny za morzem (aztekowie).

illapa - bóg deszczu, spuszczał deszcze na ziemię wykorzystując jako dzban drogę mleczną (inkowie),

władca (zipa) bogoty odprawiał ceremoniał intronizacyjny na środku świętego jeziora guatavita. indianie czcili wodę i bóstwa wody, zwłaszcza świętego jeziora (czibcza).

w świątyniach chan chan odbywały się rytuały poświęcone kultowi wody i wegetacji (chimu).

semenia rozkazał ściąć drzewo marahuaka, którego korzenie dały początek rzekom (makiritarowie).

główna rzeka tzetzalów miała strażnika o imieniu yabahen.

teribe to święta rzeka zwana wielką babcią (naso).

mastamho wbił w ziemię wierzbową witkę, po której spływała woda, która utworzyła rzekę kolorado (mohave).

texcoco było świętym jeziorem azteków.

kobieta-matka rozpaczała, gdyż ojciec wszystkich indian rozdzielił swoje dzieci i musiały walczyć ze sobą i żyć w nienawiści. zamieniła się w skałę, a jej łzy utworzyły jezioro pyramid. teraz siedzi na wodami jeziora i zbiera do kosza kamienie dzielące jej dzieci (pajutowie).

świat otoczony jest wodą, która zalała ziemię tuż po jej stworzeniu. spowodował to wielki wąż żyjący w zachodnim morzu (nocne niebo). po potopie zostało jezioro świętej teresy. wąż codziennie zabijany jest przez gwiazdę poranną, a jego ciało ofiarowywane jest bogu słońcu, który swe niszczycielskie promienie zamienia w łaskę w postaci rosy. może nadejść kolejny potop, dlatego podczas każdego święta indianie zwracają się do gwiazdy porannej, by ta chroniła ich przed wężem (cora).

ixchel, stara zła kobieta ze szponami, otoczona symbolami śmierci i zniszczenia, ze skręconym wężem na głowie i wyhaftowanymi na spódnicy skrzyżowanymi piszczelami, zalewająca ziemię gniewem i pomagająca niebieskiemu wężowi w uczynieniu potopu, wyrządzała szkody przy pomocy tropikalnej burzy. w pałacu tej bogini powodzi i ulewy, stały kadzie i dzbany z wodą, którą lała gdy nie była zadowolona ze składanych ofiar. zsyłała też deszcze dobroczynne (majowie).

jipi, związany z górą o tej samej nazwie, otrzymywał ofiary w przypadku przerwania ciąży lub poronienia. jeżeli ofiary nie złożono zsyłał grad niszczący pola uprawne (ajmara).

ablucja mlekiem i inne obrzędy religijne służyły między innymi sprowadzaniu deszczów (mohave).

skalp mógł być poświęcony wodzie, czyli wrzucony do rzeki lub strumienia (indianie ameryki północnej).

tlaloc oczekiwał ofiar z dzieci, gdyż łzy niemowląt sprowadzały deszcz (aztekowie).

kiedy tlaloc kochał się ze swą pierwszą i drugą żoną huixtocihuatl - boginią słonej wody i soli rankami i wieczorami (trójkąt???), ich wydzieliny zapełniały stale opróżniane zbiorniki z wodą. bóg podejmował decyzje o ich opróżnianiu (gdzie, kiedy, w jakiej postaci), a pracę wykonywali tlalokowie, jego pomocnicy o małym wzroście. tlalokowie zostali stworzeni przez tlaloca specjalnie w tym celu lub byli jego synami lub braćmi (aztekowie).

tlalokowie używali czterech rodzajów naczyń np powodujących deszcz lub suszę. wizerunek tlaloca przedstawiano na polichromowanych dzbanach, którymi tlalokowie podlewali ziemię podczas deszczu. czasami przedstawiany był z tlaltecuhtli, z którego ciała quetzalcoatl i tezcatlipoca stworzyli zbiorniki wodne i rzeki, np rzeki z jego ust (aztekowie).

manquian to bohaterski rybak, którego stopy uwięzły w szczelinie między dwiema skałami. pomimo starań i zabiegów szamańskich bohater powoli zamienił się w kamień. od tej pory jest rybakiem dusz i władcą morza. do niego indianie wznoszą modły o pomyślny i obfity połów.

w piekle xibalba były komnaty, w których torturowano zmarłe dusze: min xuxulim-ha (dom, gdzie wszyscy się trzęśli) - pokój wypełniony gradem, w którym dął lodowaty wiatr (majowie).

kaczyni zamieszkują jezioro zmarłych leżące w północno-wschodniej arizonie (zumi).

ci, których śmierć miała związek z wodą (topielcy, choroby wodne itd), trafiali do tlalocanu - raju tlaloca (aztekowie).

w raju tamoanchan płynęły rzeki i krynice (aztekowie).

 

 

Waldemar Mierniczek