17. religie oceanii (polinezja, maorysi, melanezja, mikronezja), modekngei

17. 8. 2. 7. zajęcia

 

do lugeilanga, boga wszechwiedzącego, modlili się podróżnicy i stolarze. bóg zstąpił z nieba i nauczył ludzi fryzjerstwa, wykonywania tatuażu i wykorzystywania palmy kokosowej (karoliny).

olevat jest bogiem cieśli (karoliny).

nisarere, siostra anulapa, jest patronką sztuki tkania, a semenkoror, brat anulapa, jest bogiem mądrości (chuuk).

sędziowie uważani są za strażników kahuna (hawaje).

tohunga to ekspert w jakiejś dziedzinie, także świeckiej (maorysi).

mana zapewnia mądrość (polinezja).

 

17. 8. 2. 7. 1. wojna

 

dynastia saudeleurów upadła ok 1600 r, kiedy to syn boga gromów, isokelekel z kosrae, przy wsparciu 333 wojowników przejął władzę i wprowadził system wodzostwa nahnmwarki, który funkcjonuje do dzisiaj jako system własności nan madol (miasto na lagunie) (mikronezja).

sublimacją wojny były rytualne zawody organizowane na wyspie wielkanocnej na cześć boga-stwórcy make-make, wyłaniające tangata manu. przedstawiciele klanów, wyłonieni na podstawie proroczych snów wieszczów ivi-attua, przepływali wpław z wyspy na pobliską wysepkę motu nui, aby wyjąć pierwsze jajo lęgowe (manu tara) rybitwy sterna fuscata, przypływali z powrotem na wyspę, wspinali się na szczyt klifu, dobiegali do orobgo (centrum obrzędowego) i wręczali jajo prowadzącemu zawody. zwycięstwo oznaczało wyłączne prawo zbierania jaj i piskląt z motu nui prze cały rok. wielu ginęło w trakcie zawodów z powodu ataku rekinów, utonięcia lub upadku z klifu. zawody zostały zakazane przez misjonarzy po 1888.

arioi to wędrowne bractwo o charakterze religijnym zajmujące się szerzeniem kultu boga wojny 'oro. pełna nazwa bractwa: te-papa-nui-arioi (wielka skała arioi). 'oro - bóg wojny, przekazał tradycje arioi królowi tamatoa z wyspy raiatea, kiedy zstąpił na ziemię w poszukiwaniu zaginionej małżonki. według mitu bractwo istnieje od xii w, oficjalnie od początku xix w. należą do niego mężczyźni i kobiety w stosunku jak 5:1. do arioi należało 20% ludności, a przynależność była dożywotnia i oznaczała wysoki status społeczny, honorowy status wodza (ariki) i kapłana (tohunga), boską opiekę, moc many, a po śmierci odrodzenie w niebiańskim raju dla wodzów (rangi). podczas wojen międzyplemiennych arioi byli nietykalni. organizacja miała strukturę hierarchiczną, kilka stopni wtajemniczenia, rytuały, częściowo tajne (podobne do misterium). decyzja o wstąpienie do arioi uważana była za natchnienie boskie. kandydat musiał mieć piękną budowę ciała, dobrą pamięć, umiejętność śpiewu i tańca, predyspozycje aktorskie. obowiązywał kilkuletni okres nowicjatu, w czasie którego ochotnik zdobywał tajemną wiedzę i szkolił się w odprawianiu ceremonii. członek stowarzyszenia mógł ożenić się jedynie z członkinią stowarzyszenia, obowiązywał nakaz bezdzietności, co powodowało częste aborcje i porzucanie dzieci, a dzieci bogatych rodziców ogłaszano bogami, aby mogły dziedziczyć po rodzicach. możliwe było przyjęcie roli sympatyka stowarzyszenia. możliwe było wystąpienie ze stowarzyszenia, zwłaszcza w starszym wieku, i założenie rodziny. wizyty arioi miały dla innych uciążliwy charakter, gdyż musieli zapewnić kwaterunek i wyżywienie, a członkowie bractwa korzystali bez ograniczeń z zapasów. po 1797 arioi zanikły na skutek konfliktów z misjonarzami i oporu wobec chrześcijaństwa (wyspy towarzystwa).

haka peruperu to haka (taniec) wojenna wykonywana przez wojowników przed bitwą. miała ukazać wolę i siłę wojowników i przestraszyć przeciwnika (maorysi).

tatuaż jako ozdoba wojowników był rozpowszechniony na terenie polinezji. do wykonania tatuażu uprawniało zabicie wroga i zdobycie jego wytatuowanej głowy.

 

 

Waldemar Mierniczek