17. religie oceanii (polinezja, maorysi, melanezja, mikronezja), modekngei

17. 9. 4. miejsca uprawiania kultu, przedmioty kultu

 

plaża anakena na wyspie wielkanocnej stanowi centrum religijne. podczas ceremonii odczytywano teksty w języku rongorongo. obecnie na plaży rośnie gaj palmowy i znajduje się platforma ahu nau nau z kilkoma posągami moai.

marae (polinezja), i mala'e (samoa, hawaje) to miejsca oczyszczone z drzew i chwastów, na których odbywają się spotkania o charakterze sakralnym, społecznym i politycznym. najczęściej jest to  prostokątna polana otoczona kamieniami lub drewnianymi słupami (ahu, a'u), jeden ahu pełni funkcję ołtarza. czasami obok stoi budynek (wharenui) jako miejsce spotkań lokalnej społeczności. marae są różnej wielkości, służą klanowi, rodzinie, archipelagowi (np zjazd wodzów). wiele marae zostało zniszczonych przez chrześcijan. w takiej sytuacji przynajmniej ich miejsce stanowi tabu, np zakaz zabudowy (polinezja, samoa, hawaje, maorysi).

pa to budowle, najczęściej w postaci kręgów, mające znaczenie obronne. w pierwszym okresie istnienia także miejsce ochrony kultów (maorysi, fidżi, tonga, markizy).

mieszkańcy ibobang, które jest centrum religii modekngei, codziennie rano w milczeniu chodzą do kościoła, który znajduje się w centrum wioski i stanowi także centrum życia świeckiego. kobiety obowiązkowo w spódnicach.

 

17. 9. 4. 3. przedmioty kultu

 

do przedmiotów kultu należy zaliczyć pektorały, co jest bardzo interesujące, ponieważ, jak pamiętamy pektorały były używane także przez scytów, traków, celtów, indian prekolumbijskich, rzymian, egipcjan, żydów i chrześcijan.

pektorały, o którym mowa, to reimiro z wyspy wielkanocnej, z drewna sophora toromiro lub kości walenia, w kształcie półksiężyca (czasami zmodyfikowanego, kształtem przypominającego ptaka lub ryby), którego rogi są zdobione, najczęściej ludzkimi głowami (bóstw?), a także muszlami, ptasimi głowami, ogonami wielorybów. czasami można znaleźć na nich znaki rongorongo. wymiary: długość - 24-92 cm, szerokość 7-35 cm, grubość ok 3 cm. znaczenie nie jest jasne.

 

17. 9. 4. 4. geograficzne centra kultu

 

niewielkie, ale interesujące zestawienie szczególnie ciekawych miejsc kultu:

- kosrae (miasto mikronezyjczyków) - ruiny megalitycznego ośrodka ceremonialnego lelu,

- nan madol (miasto mikronezyjczyków zbudowane na sztucznych wysepkach ) - xii-xiii - xv-xvi w, ośrodek ceremonialny, ok 100 sztucznych wysepek z bazaltu i korali na rafie, wielkość wysepek od 160 m2 do 12,7 tys m2, fundamenty 1-2 m, mur zewnętrzny z głazów 50-60 ton, na niektóre wyspy nawieziono ziemię, na wyspie nandowas ruiny trzech grobowców saudelerów i wodzów, o wykorzystaniu wysepek decydowało ich przeznaczenie, np mieszkania kapłanów, przygotowywanie pożywienia, budowa łodzi, produkcja oleju kokosowego, dom pogrzebowy,

- raiatea (wyspa w archipelagu wysp towarzystwa) - marae taputapuatea - najświętsze miejsce arioi, platforma skierowana na północ z położonym w środku menhirem "te papa tea ia ruea", który był wcieleniem boga wojny 'oro, otoczonym przez osiem płyt z korali,

- wyspa wielkanocna (wiadomo gdzie) - orongo - centrum obrzędowe, centrum kultu nangata manu, na krawędzi wulkanu rano kau, kamienne domy, posągi, petroglify, wulkan rano raraku, w obrębie krateru pozostałość kamieniołomu, w którym wykuwano posągi moai, 887 posągów moai na kamiennych platformach ahu, puna pau - resztki kamieniołomu, w którym wykuwano czerwoną skałę wulkaniczną scorii do wyrobu pukao, tukuturi i petroglifów.

 

 

Waldemar Mierniczek