18. religie azji (nowa gwinea, indonezja, filipiny, indochiny, mongolia, syberia, azja środkowa, ludy tureckie, kaukaz, hunowie i inne ludy z okresu wędrówki ludów)

18. 7. 2. rośliny, rolnik

 

bogini hainuwele została zamordowana przez istoty pierwotne. z jej zakopanych części ciała wyrosły rośliny (wemalowie).

demon kemi żyje w lesie w górach z daleka od ludzkich siedzib (kirgizi).

jakuci wykonują rytuał pokłonienia się duchom tajgi lub tundry. szamani wskazują granicę, którą można przekroczyć oddając honory baaj baajanowi - duchowi tajgi.

sawerigading postanowił zbudować potężną łódź z drzewa welenreng. podczas ścinania drzewa spadły na ziemię wszystkie ptasie gniazda, z których wypadły ptasie jajka, rozbiły się i spowodowały powódź (la galigo).

naty to duchy zamieszkujące konkretne drzewo (zwłaszcza figowce), związane z ludzką działalnością np uprawą ryżu. składane są im drobne ofiary z kwiatów lub owoców (np nieobłupiony orzech kokosowy (mjanma)).

natowi mahagiriemi oddaje się cześć wieszając zielony kokos obwiązany białymi i czerwonymi opaskami w specjalnej kapliczce znajdującej się we wschodniej części głównego pokoju domu. nie można dopuścić, aby orzech wysechł. mahagiri, jako człowiek kowal maung tint de został przywiązany do drzewa champaki (magnolia champaca) i spalony żywcem. jego siostra hnamadawgyi rzuciła się w płomienie i spłonęła razem z nim, tylko głowy zostały nie spalone. po śmierci zostali złymi natami zamieszkującymi to drzewo, zabijającymi i pożerającymi każdego, kto znalazł się w jego cieniu. król tagaung kazał wykarczować drzewo i wrzucić je do rzeki irawadi. pień osiadł na brzegu królestwa paganu. rodzeństwo przyśniło się królowi paganu thinligyaundze opowiadając o swoim losie. zaoferowali miastu opiekę pod warunkiem otrzymania miejsca na zamieszkanie. król kazał podzielić drzewo na dwie części, po jednej dla każdego z natów, wyrzeźbić ludzkie rysy i umieścić je na górze puppa. wizerunek hnamadawgyi trzyma w prawej ręce na piersi śliwkę pomiędzy kciukiem i palcem wskazującym (mjanma).

nan tani to duch kobiety nawiedzający kępy dzikich bananowców. należy do klasy wróżek nang mai związanych z drzewami. nang mai pozostają w ukryciu, wychodząc z drzewa i stając się widzialnymi zwłaszcza w czasie pełni księżyca. wycięcie drzew z kępy zamieszkanej przez nang tani uchodzi za złą wróżbę. bananowce te nie należą do uprawnych. ludzie wolą, aby nie rosły blisko domu i we wsiach. ich liście wykorzystywane są do owijania słodyczy, a kwiatostany do kuracji uwalniającej od wrzodów (tajowie).

bóstwom drzew składano ofiary z koni. krew rozlewano wokół świętych drzew, a skórę wieszano na gałęzi (hunowie).

lumawig to bohater, który nauczył ludzi krzesania ognia i uprawy roli (ifugao, bontokowie, kankanajowie).

mahandeo to bóg plonów (kalasze).

natigaj, bóg ziemi, strzegł zboża. tengri to bóstwo opiekuńcze plonów (mongołowie).

thanh giong zapewnia jako bóstwo obfite zbiory. aby wzmocnić chłopca przed walką, kiedy był jeszcze bohaterem, mieszkańcy wioski przysłali mu siedem koszy ryżu i bakłażanów. po ich zjedzeniu wzrósł do wymiarów olbrzyma. procesja do świątyni podczas święta giong odbywa się z kwiatami bambusa jako darem dla świętego. opady deszczu po zakończeniu uroczystości festiwalu giong interpretowane są jako błogosławieństwo świętego i zapowiedź obfitych zbiorów (wietnam północny).

muzyka gongów i taniec stosowane są podczas święcenia i składania ofiary wołu. dźwięki gongu wprowadzają młodych mężczyzn w trans. dźgają wołu przywiązanego do drzewa, aż zwierzę padnie. ofiara ma ubłagać duchy, by zapewniły dobre zbiory i długie życie (wietnam).

łowcy głów wieszali zdobyte głowy przed domostwami w celu zapewnienia dobrych plonów (wa).

pieśni xoan są wykonywane także w intencji dobrych zbiorów (wietnam).

dewi sri to bogini ryżu. w trakcie święta żniw odprawiane są rytualne obrzędy ku jej czci (indonezja). muzycy budzą boginię przy pomocy gry na angklungu i świętują jej zaślubiny z ziemią. kilka tygodni później grają ponownie, by uchronić ziemię przed nieszczęściami (baduy).

au co nauczyła ludzi uprawiać ryż (wietnamczycy).

lotos to narodowa roślina wietnamu.

ochna drzewkowata jest symbolem święta tet, jest używana w lecznictwie (wietnam).

kordylina krzewiasta (cordyline fruticosa) jest sadzona koło domostw w celu odpędzania złych duchów (azja południowo-wschodnia).

stałym elementem rytuałów burchanizmu (rodzaj religii) jest jałowiec i oczyszczająca moc wody z jałowca. jałowiec pospolity jest rośliną świętą (syberia).

pandan amarylkolistny symbolizuje płodność (gayo, indonezja).

agar (zwłaszcza z rośliny aquilaria malaccensis) jest używany do produkcji kadzideł używanych podczas obrzędów religijnych (azja południowo-wschodnia).

glorioza wspaniała jest używana w azji jako środek leczniczy. w mjanmie wykorzystuje się ją jako środek do popełniania samobójstw lub zabójstw.

muchomory czerwone są wykorzystywane do sporządzania odurzających napojów stosowanych przez szamanów (syberia).

 

18. 7. 3. wegetacja/urodzaj

 

amanor to bóg urodzaju zaznaczający swoją obecność w nowym roku (ormianie).

aramazd to twórca ziemskiej urodzajności (ormianie).

 

 

Waldemar Mierniczek