18. religie azji (nowa gwinea, indonezja, filipiny, indochiny, mongolia, syberia, azja środkowa, ludy tureckie, kaukaz, hunowie i inne ludy z okresu wędrówki ludów)

18. 8. 2. 7. 4. 1. architektura

 

architektoniczne osiągniecia ludów azji mieszkających poza obszarami wielkich kultur:

- bania - drewniany domek, a w nim piec opalany drewnem, na którym nagrzewa się kamienie; banie pełniły funkcje higieniczną, koedukacyjną, można było w niej spotkać demony (min słowiańskie banniki) (syberia),

- lak mueang - złocony słup stanowiący siedzibę bóstwa opiekuńczego miasta; pierwszy taki słup został wzniesiony w 1782 r podczas przeniesienia stolicy z thonburi do bangkoku (tajowie),

- protoma - detal architektoniczny, dekoracja (np kolumny) w postaci głowy lub popiersia ludzi, bogów, zwierząt, zwierząt fantastycznych (azja mniejsza),

 

18. 8. 2. 7. 4. 2. wizerunki

 

w tym podrozdziale przedstawiam tylko te wizerunki, o których nie ma mowy w innych rozdziałach i podrozdziałach, a to:

- nat mahagiri przedstawiany jest w szatach i uczesaniu królewskiego ministra, w prawej ręce trzyma wachlarz, podstawowe narzędzie dworskiego urzędnika, a w lewej miecz (mjanma),

- min sithu, nat króla alaungsithu zamordowanego przez swojego syna narathu, przedstawiany jest w pozycji siedzącej na tronie, z uniesionym jednym kolanem i stopą na siedzisku, w królewskim odzieniu, z jego ramion wyrastają płomienie, symbole królewskie (mjanma),

- nat shin nemi, córka thonbanhli przedstawiana jest jako dziewczynka na huśtawce lub pulchna dziewczynka trzymająca piłkę i stojąca u boku matki (mjanma).

 

18. 8. 2. 7. 5. literatura

 

tir jest bogiem literatury (ormianie).

tuul' to tradycja ustnego przekazu eposów przy akompaniamencie lutni towszur, fletu cuur i chordofonu morin chuur lub igilu. eposy mogą być bardzo długie i zawierają w sobie elegie, błogosławieństwa, zaklęcia, baśnie, mity i pieśni ludowe, np epos geser, epos o dżangarze, epos o chanie charanguju. tradycja łączy w sobie dramat teatralny, śpiew, improwizacje wokalne. elementy wspólne eposów: młody heros wyrusza na koniu by walczyć ze złem i znaleźć żonę, przy pomocy przyjaciela lub konia mówiącego ludzkim głosem zwycięża potwory i złe duchy, znajduje żonę i wraca do domu by wieść szczęśliwe życie (mongołowie).

randai to ludowa forma teatralna obejmująca muzykę, śpiew, taniec, dramat, pokazy walki pencak silat. stosowana jest przy okazji świąt. może przewijać się przez kilka wieczorów (minangkabau).

rytuał kula zawiera mnóstwo opowiadań o czynach przodków, legend, pieśni, poezji (nowa gwinea, luizjady, woodlark, wyspy triobrianda, wyspy d'entrecasteaux).

ca tru to rodzaj poezji śpiewanej opartej na starych wierszach. zespół składa się z trzech wykonawców: śpiewaczki (co dau) wybijającej rytm na bambusowym idiofonie (phach) i dwóch muzyków akompaniujących na trzystrunowej lutni dan day i bębenku trong chau. ca tru obejmuje 56 różnych form, czasami towarzyszą jej tańce, w tym bai bong - taniec smoka, ky lana, żółwia i feniksa (wietnam).

pismo sojombo jest używane w miejscach kultu jako święte, służy do spisywania świętych ksiąg i modlitw (mongolia).

w tajlandii rozwinęła się popularna literatura, komiksy i filmy o nang tani.

 

18. 8. 2. 7. 7. etyka

 

jedynie czyste sumienie chroni przed demonami bunis (tatarzy).

senoi kultywują tradycje świadomego snu, co pozwala unikać konfliktów.

tengri jest dawcą kar. mongołowie obawiali się kar boskich, których przejawem był piorun. kiedy piorun uderzył w stado, chan na trzy lata zrzekał się dziesięciny.

 

 

Waldemar Mierniczek