20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

20. 0. 2. synkretyzm

chińczycy zacierali różnice pomiędzy bogami.

guanyin, chiński awalokiteśwara (buddyjski bodhisattwa), postać żeńska, jest czczona w chinach przez wyznawców religii ludowych jako bogini miłosierdzia, litości i płodności. na południowym wybrzeżu jest utożsamiana z boginią mazu. istnieje hipoteza, która mówi, że do rozpowszechnienia kultu przyczynili się nestorianie propagujący kult matki boskiej. guanyin czczona była także przez buddystów chińskich i taoistów.

zhu bajie to świniokształtna postać, pierwotnie urzędnik niebiański zajmujący się żeglugą przez drogę mleczną, próbował po pijanemu napastować córkę nefrytowego cesarza, za co został wygnany na ziemię i urodził się z łona świni. nawrócony przez guanyin na buddyzm udał się do indii z mnichem xuanzangiem. pozwolono mu zamieszkać w zachodnim raju, gdzie pełnił funkcję głównego obmywacza ołtarza.

mityczny cesarz chiński shennong podzielił ziemię między dwóch synów: starszy de nghi dostał tereny na północy od jangcy, a młodszy loc tuc, ojciec lac long quana, na południu. w wietnamie shennong nazywa się than nong. lac long quan i au dali początek 100 rodom/narodom wietnamskim.

nihon-shoki pod wpływem idei chińskich przedstawia japońskie bóstwa izanami i izanagi jako boginię yin i boga yang.

fukurokuju, synkretyczny bóg buddystów i japończyków, to taoistyczny bóg długowieczności sholuao.

jurojin, bóg buddyjski i shinto, ma pochodzenie taoistyczne.

budai to japoński hotei, czyli buddyjski śmiejący się budda (śakjamuni).

sun wukong, małpi król, trickster, humorzasty, porywczy, przeżywa mnóstwo przygód, najbardziej znane są przygody z "wędrówki na zachód" wu cheng'ena (buddyjskiego mnicha), prawdopodobnie jego postać jest została zainspirowana lub ma związek z hinduistycznym hanumanem.

lew chiński pojawił się w iii pne pod wpływem buddyzmu, ponieważ w chinach nie ma lwów. wizerunki lwów chińskich są podobne do mastifa tybetańskiego i zastały nazwane psami fo.

smoczy królowie opiekujący się czterema oceanami, to idea wspólna dla chin i buddyzmu.

legenda o karpiu zamienionym w smoka doprowadziła w chinach do powstania święta smoczych łodzi, a w japonii święta koi-nobori.

taoizm przejął z hinduizmu teorię reinkarnacji, obraz nieba i piekła, odpłatę za uczynki na ziemi i niektóre bóstwa.

taoizm był otwarty na wpływy konfucjanizmu, szamanizmu, buddyzmu, chrześcijaństwa, manicheizmu.

wszechogarniające dao jest pustką (benwu) - wpływ buddyzmu i pojęcia pustości.

szkoła lingbao taoizmu przejęła z buddyzmu koncepcję współczucia wszystkim żywym istotom i konieczność udzielenia im pomocy w osiągnięciu zbawienia.

zhang boduan i uczniowie dokonali syntezy taoizmu z buddyzmem chan w ramach południowej szkoły doskonałego objawienia (quanzhen dao). religie uległy w chinach zespoleniu, co zaowocowało powstaniem chan (son, zen, thien).

qingtan to sztuka prowadzenia swobodnej rozmowy na poważne tematy. takie rozmowy prowadzono także z mnichami na temat buddyzmu. z nich powstały koany (neotaoizm).

huahujing, księga z ok 300 ne, przypisywana laozi, informuje, że mistrz lao odbył podróż do indii i przekazał nauki tao buddzie śakjamuniemu, a więc buddyzm jest odmianą taoizmu. buddyści uznali to twierdzenie za oszczerstwo i przesunęli datę urodzin buddy na ix w pne.

konfucjanizm, który łączył różne poglądy religijne i filozoficzne, panteizm, różne kulty, z których najbardziej rozpowszechniony był kult przodków (duchów rodów), wpływy buddyjskie i taoistyczne, teoretycznie charakteryzował się tolerancją religijną.

wang bi (226-249) dokonał syntezy poglądów laozi i konfucjanistów.

xiang xiu (223-300), filozof konfucjański, wykorzystywał myśl taoistyczną, twierdził, że taoizm i konfucjanizm jest jednością.

japoński kodeks bushido zawiera elementy konfucjanizmu, shinto i buddyzmu zen.

neokonfucjanizm głosił hasła oczyszczenia konfucjanizmu z naleciałości różnych religii, ale z różnym skutkiem.

razan hayashi (1583-1657) porzucił praktykowanie buddyzmu zen i przedstawił koncepcję harmonizacji shinto i neokonfucjonizmu, głosił obecność absolutu (kami) w sercu człowieka, a konfucjanizm uważał za fundament władzy i organizacji społeczeństwa.

ansai yamazaki (1618-1682) odrzucił buddyzm tendai i zen, stworzył własny styl religijny (suika-shinto) będący połączeniem neokonfucjanizmu i shinto.

xiong shili (1885-1968) studiował buddyzm, przeinterpretował czittamatrę w duchu księgi przemian, stosując metodologię zachodnią skonstatował, że umysł-serce ma racjonalny charakter, cały świat znajduje się w stanie nieustannej twórczej przemiany, zrozumienie tego procesu oznacza praktykowane cnoty humanitarności, będącej podstawą wszelkiej moralności.

fang dongmei (1899-1977) wysunął teorię jedności obejmującą taoizm, konfucjanizm i chrześcijaństwo (przede wszystkim teorie bergsona), która wpłynęła na jezuitę alojzego zhang chunshenga, który na jej podstawie stworzył własną konstrukcję chrystologii, soterologii i pneumatologii. teologowie z tajwanu uznali, że jezus chrystus stanowi kontinuum między niebiosami i ziemią, a jako homo nobilis jest pełną realizacją natury ludzkiej. krótko przed śmiercią fang został buddystą.

tang jinyi (1909-1978) próbował połączyć idealistyczny neokonfucjanizm z platonem i heglem, utożsamiał serce-umysł z platońską triadą prawda-dobro-piękno. ponieważ kultura chińska została podkopana przez idee zachodnie, należy ją reinterpretować przyswajając pojęcia koncepcji zachodnich w duchu powrotu do chińskich tradycji.

mou zongsan (1909-1995) próbował połączyć neokonfucjanizm z koncepcjami russella, wittgensteina i kanta, koncentrował się na nauczaniu o moralności, co ma doprowadzić do narodzin "trzeciego konfucjanizmu".

szamani dongba z ludu naxi wykorzystują idee bon, animizmu i taoizmu.

taoista bai yuchan zajmował się alchemią i magią w celu osiągnięcia nieśmiertelności, czerpał obficie z rytuałów buddyjskich, konfucjańskich i szamanistycznych.

xuanyuanjiao łączy taoizm, konfucjanizm i motizm.

lijiao stara się połączyć konfucjanizm, taoizm i buddyzm.

tiandejiao próbuje połączyć konfucjanizm, taoizm, buddyzm, chrześcijaństwo, islam.

yiguandao łączy konfucjanizm (znaczenie relacji rodzinnych), taoizm, chrześcijaństwo, islam, judaizm, hinduizm, buddyzm.

falun gong łączy taoizm, buddyzm, praktyki qigong i medytację.

stowarzyszenie białego lotosu kierowało się ideologią buddyjską, taoistyczną i manichejską.

ateistyczna ideologia państwowa obowiązująca w korei północnej (dżucze) czerpała z konfucjanizmu. komuniści chińscy podobno zaczerpnęli z konfucjanizmu koncepcję państwa.

20. 0. 3. organizacje

chińskie towarzystwo taoistyczne to związek wyznaniowy zarejestrowany w 1957 w chińskiej republice ludowej, podporządkowany polityce państwowej i prześladowany przez władze. ucierpiał podczas rewolucji kulturalnej. odrodził. się w 1979. obecnie ma siedzibę w świątyni białego obłoku w pekinie.

na tajwanie działają: tajwańskie towarzystwo taoistyczne, chińskie towarzystwo taoistyczne, stowarzyszenie lijiao, generalna rada lijiao.

Waldemar Mierniczek