21. religie egiptu, nubii i hyksosów

21. 8. 2. 7. zajęcia

ozyrys był założycielem cywilizacji.

maat to bogini prawdy, sprawiedliwości, porządku i praw porządku. inaczej mówiąc maat to prawda, sprawiedliwość i porządek istniejące w świecie, któremu przeciwstawia się chaos (izefet). wizerunek maat nosili urzędnicy sprawujący sądy. czynić maat to postępować w sposób prawy i sprawiedliwy. jednym z symboli maat był łokieć (jako sprawiedliwa miara?).

prawo to ziemskie odzwierciedlenie boskiej sprawiedliwości uosabianej przez maat. faraon jako bóg na ziemi był źródłem i wykonawcą prawa boskiego. wyżsi urzędnicy sądowi, zwłaszcza wezyrowie, nosili tytuł kapłana maat, a oznaką ich godności był naszyjnik z symbolem bogini - strusim piórem.

thot to bóg i patron mądrości. nadawano mu rolę sędziego.

seszat to bogini mądrości.

horus to syn prawdy.

21. 8. 2. 7. 1. wojna, bóstwa militarne, pokój

bóstwa związane z wojną:

- anat - patronka wojny, budząca grozę wojowniczka, która posiada zdolność wprowadzania w szał bojowy i ścina głowy "jak kłosy", zbryzgana krwią wiesza sobie odrąbane ręce wrogów wokół pasa, a ich głowy na plecach (tanis),

- anhur - bóg wojny, morderca wrogów, w ręce trzyma włócznię lub lancę, na głowie nosi nakrycie z czterema piórami, czasami przedstawiany z głową lwa jako reprezentujący siłę i moc, utożsamiany z shu stał się bogiem anhur-shu, patron armii egipskiej i uosobienie wojowników królewskich,

- anubis przedstawiany na szczycie dziewięciu łuków, co symbolizuje dominację egiptu nad nieprzyjaciółmi,

- apis - symbol siły i męstwa,

- astarte - bogini i patronka wojny (hyksosi),

- baal - wojownik w spiczastym hełmie z ozdobnymi rogami, w jednej ręce trzyma maczugę, w drugiej błyskawicę, dla żołnierzy strażnik granic, pies odpędzający złodziei i wrogów (memfis),

- horus - bóg wojny,

- maahes - bóg wojny,

- montu - opiekun rzemiosła wojennego, jego atrybutami były topór i łuk,

- neit - straszliwa i groźna, podobno jej kult wywodził się od fetysza złożonego z dwóch skrzyżowanych strzał i tarczy (miał pochodzenie libijskie), kobieta z łukiem i strzałami w czerwonej koronie górnego egiptu, pani łuków, wojownicza dziewica,

- nemty - bóg wojny,

- onuris - bóg walki i wojny, przedstawiany jako mężczyzna w hełmie z piórami, z włócznią w ręce,

- ra przedstawiany np jako postać jeńca przywiązanego do kija (inkiju),

- reszef - bóg wojny, przedstawiany jako wojownik w krótkiej spódniczce i koronie górnego egiptu (zamiast ureusza głowa gazeli) na głowie, jego atrybutami były tarcza i maczuga/topór oraz kołczan pełen strzał,

- sechmet - potężna bogini wojny i zemsty,

- set - bóg wojny we wcześniejszych okresach historii egiptu,

- sopdu - bóg wojowniczy, którego głównym zajęciem była ochrona wschodniej granicy państwa i kopalni na synaju,

- wepwawet - wojowniczy bóg, sługa horusa i przewodnik bogów.

gałąź oliwna była symbolem zwycięstwa faraona.

lulek czarny był wykorzystywany do zatruwania strzał.

horus zawierał w sobie słońce i księżyc. słońce było prawym okiem, a księżyc lewym, gdy horus unosił się i latał jako sokół jego oczy wędrowały po niebie. gdy set i horus toczyli walkę o panowanie w egipcie, set patron górnego egiptu stracił jądro, a horus patron dolnego egiptu oko, co wyjaśnia dlaczego księżyc świeci słabiej niż słońce. podczas nowiu horus staje się ślepy, gdy księżyc staje się widoczny horus znowu widzi. powyższy opis stanowi mityczne ujęcie walk dolnego egiptu z górnym. zwyciężył dolny egipt, gdy pomogli mu inni bogowie jako dwunastoosobowa rada bogów. wojna trwała przez osiem lat. kiedy bogowie mieli współzawodniczyć w kamiennych łodziach, horus użył podstępu. jego łódź była drewniana i pomalowana tak, aby przypominała kamień. ciężka łódź seta utonęła, a horus wygrał zawody.

kult atona wprowadzany przez amentohepa iv echantona miał charakter pacyfistyczny, co spowodowało, między innymi, osłabienie państwa. aton, bóg miłości, troszczył się o wszystkie narody, co miało wpływ na pacyfistyczną politykę faraona.

Waldemar Mierniczek