23. religie azji mniejszej (frygia, hatti, hetyci, huryci, lidia, luwijczycy, urartu)

23. 3. 5. ogień, kowal

 

chaldi był uzbrojony w ogień (urartu). 

reszef to bóg przejawiający się w błyskawicy (huryci). 

tejszeba to bóstwo piorunów (urartu). 

teszub to bóstwo burzy władające błyskawicami, wiatrem i deszczem (huryci, urartu, hetyci). morze obawiało się błyskawic teszuba (hetyci). 

hasamili był bogiem kowalstwa (hetyci).

 

23. 3. 6. powietrze

 

bóstwa związane ze zjawiskami pogodowymi: 

- taru to bóg burzy, jego żomą była tahattanuiti (hatti), 

- tarhunt - bóg burzy (luwijczycy), 

- ziparwa - bóg burzy (religia palajska), 

- trqqas - bóg burzy (licja), 

- tejszeba - bóstwo burzy i piorunów (urartu), 

- teszub - bóstwo burzy władające błyskawicami, wiatrem, chmurami i deszczem, jego żonami były tarhun - bogini słońca i hebat (huryci, urartu, hetyci), 

- hahhima - bóg personifikacja odrętwienia, mrozu, letniej posuchy (hetyci). 

wąż illujanka walczył z bogiem burzy. w pierwszym starciu zwyciężył boga, który poprosił o pomoc boginię inar, która zwróciła się o pomoc do śmiertelnika hupasiji, który w zamian za noc spędzoną z boginią skrępował węża, gdy ten najadł się i upił zwabiony przez inar na ucztę. przybył bóg burzy i zabił węża. inna wersja: wąż pokonując boga burzy zabrał mu serce i oczy, które odzyskał dla niego syn. następnie bóg burzy pokonał węża w nadmorskiej bitwie zabijając go i będącego z nim w sojuszu swojego syna ożenionego z córką węża (hetyci).

 

23. 3. 7. ziemia, górnik

 

kumarbi, pokonany przez teszuba zapłodnił skałę, z której narodził się ullikummi - kamienny bóg, który został umieszczony na ramieniu olbrzyma upelluri, który wiecznie pogrążony we własnych myślach nie był niczego świadom i nie czuł jak na jego ramieniu rósł ullikumni aż dosięgnął nieba. teszub ciskał w niego gromy i zsyłał burze. do władzy przywrócił kumarbiego ea, który pozbawił mocy boga kamiennego obcinając mu stopy piłą kuruzzi, którą bogowie niegdyś oddzielili niebo od ziemi, które spoczywały na plecach olbrzyma upelluri (hetyci). 

morze przyszło (przypłynęło?) podziemną rzeką do kumarbiego na naradę (hetyci). 

hipoteza o totemicznej naturze bóstw, np bogowie gór, szlaków, jaskiń (urartu). 

hipoteza, że bogowie należeli do określonych szczytów (urartu). 

bóstwa związane z ziemią: 

- bogini-słońce z arinny (hetyci), 

- ebani - bóstwo ziemi (urartu), 

- allani - bogini ziemi (huryci), 

- warusenna - bogini ziemi (hetyci, hatti), 

- babania - bóstwo krainy górskiej (urartu), 

- arni - bóstwo gór (urartu), 

- attis, którego siedzibą była góra dindymon (frygia), 

- kybele, której świętymi górami były: didymus w pesynunt, ida w pobliżu troi, didyma koło kizykos, sipylos w lidii; kybele czczono w grocie steunos nad rzeką penkelas; kapłani kybele dokonujący samokastracji rzucali obcięte narządy na ziemię, co miało zapewnić jej płodność (frygia), 

- airaini - bóstwo jaskiń (urartu), 

- kabirowie - mieszkańcy głębin ziemi-matki, łączeni z wydobyciem metali (frygia), 

- chara - bóstwo dróg (urartu). 

grota plutonion była uważana za wejście do podziemi. wydobywał się z niej trujący gaz. do groty mogli wchodzić jedynie kapłani kybele (gallowie, eunuchowie) (frygia).

Waldemar Mierniczek