25. religie etrusków, italików, sabinów, wenetów, rzymian i włochów

25. 8. 2. 2. 2. płodność i przyjemność, w tym ciało i wizerunki bogów (cz 1)

 

wenus to bogini miłości, ukazywana nago lub do połowy obnażona, piękna i młoda, na rydwanie zaprzężonym w gołębie. 

kupidyn to bóg i uosobienie miłości, syn wenus i marsa, młody mężczyzna lub nagi chłopiec ze skrzydłami u ramion, łukiem i kołczanem pełnym strzał. 

volupia to bogini zmysłowej rozkoszy i przyjemności, córka kupidyna i psyche. 

turan to bogini miłości i witalności, przedstawiana jako młoda dziewczyna ze skrzydłami, jej wysłannikami były lary (etruskowie). 

junona to opiekunka życia seksualnego kobiet. 

suada to bogini i uosobienie przekonywania do miłości i miłosnej namowy. 

albina to bogini nieszczęśliwych kochanków (etruskowie). 

hilaritas to personifikacja piękna, wdzięku. 

talassius był bogiem zaślubin. 

bogowie brali śluby jeden za drugim. jedyny bóg bez żony, polemos, wybrał jedyną boginię bez męża, petulantię, zakochał się w niej i chodził za nią wszędzie. 

apollo to bóg piękna, kawalerów, przewodnik charyt, gracji (?), najprzystojniejszy z mężczyzn, smukły, o marzącym czole, złotych lokach, onieśmielał spojrzeniem błękitnych oczu, był zazdrosny i zawistny. 

na życzenie apollina artemida (diana?) zabiła strzałą koronis, która zakochała się w śmiertelniku ischysie i wzgardziła miłością apollina. 

apollo zakochał się w dafne, która odrzucała jego zaloty. postanowił zdobyć ją za wszelką cenę. dziewczyna poprosiła o pomoc penejosa, swego ojca, boga rzeki, który zamienił ją w drzewo laurowe. apollo załamał się, z gałęzi drzewa uplótł wieniec, który odtąd zdobił jego głowę. 

apollo zakochał się w nimfie kastalii, która nie mogąc sobie poradzić z jego natarczywością rzuciła się ze skał parnasu w odmęty źródła. apollo uświęcił to miejsce, nazwał jej imieniem, a woda źródlana zsyłała moc natchnienia na każdego, kto się jej napił. 

leukotea była kochanką heliosa lub apollina (owidiusz). 

gracje -to boginie wdzięku, piękna, ubrane w udrapowane szaty kobiece lub nagie. trzymają się za ręce, ich atrybutem był flakonik z wonnym olejkiem. 

kybele zakochała się w pięknym młodym pasterzu attisie. kiedy rozszarpał go rozwścieczony dzik, kybele wskrzesiła go. 

wenus zstąpiła na ziemię pod postacią kobiety i uwiodła anchizesa, syna kapysa i temiste. urodził się eneasz. pomimo zakazu bogów, anchizes chwalił się tym za co został rażony piorunem i stracił wzrok lub okulał. anchizes miał śmiertelną żonę eriopis, z którą miał dzieci, w tym hippodameję. 

eneasz dotarł do kartaginy, w której panowała dydona, która wyprawiła ucztę na jego cześć, podczas której opowiadał o wojnie trojańskiej i swoich losach. dydona zakochała się w eneaszu. 

na czas uczty wenus uśpiła syna eneasza, a na jego miejsce podstawiła kupidyna, który usiadł na kolanach dydony i sprawił, że zakochała w eneaszu. wenus dopuściła się podstępu, żeby kartagińczycy byli nastawieni pokojowo do eneasza i jego towarzyszy (eneida). w ten sposób wenus zniweczyła plan junony, która chciała, aby dydona zamordowała eneasza. 

kiedy dydona i eneasz wybrali się na polowanie, junona rozpętała burzę, przed którą schowali się do pieczary i tam odbyło się upojne bara bara (eneida). 

kiedy wieść o miłości dydony do eneasza dotarła do króla libii jarbasa, który zabiegał o rękę dydony, jarbas złożył ofiary jowiszowi, który wysłał merkurego, aby przypomniał eneaszowi o celu jego podróży. eneasz opuścił kartaginę, a dydona nakazała rozpalić stos, na którym przebiła się mieczem, darem od eneasza. przed śmiercią rzuciła na niego klątwę, zgodnie z którą nie będzie się cieszył długo z tronu i padnie rażony przez wroga. 

inna wersja: gdy kartagina, miasto założone przez dydonę, rozwinęło się, chciwy jej bogactw jarbas poprosił o jej rękę, grożąc w razie odmowy wojną. dydona nie chciała barbarzyńcy, chciała być wierna zamordowanemu mężowi, wstąpiła na zapalony stos i przebiła się mieczem. 

latynus był synem herkulesa i branki hiperboreadzkiej o imieniu palanto. herkules wydał ciężarną palanto za fauna, który wychował latynusa. 

matka lawinii obiecała rękę córki turnusowi - władcy rutulów, ale ojciec dał ją eneaszowi, ponieważ przyśniło się latynusowi, że jego ojciec faun kazał wydać lawinię za cudzoziemca. mściwa junona spowodowała, że żona latynusa amata sprzeciwiła się. turnus zebrał wojsko, aby dać odpór eneaszowi. waśń przerodziła się w wojnę. po powrocie z wojny eneasz pojął za żonę lawinię i zbudował miasto lawinium. 

podczas jednej z wojen eneasz przepadł bez wieści tzn utonął w rzece lub wenus wyniosła go z zamętu bitwy i wzięła do nieba. 

lawinia i eneasz nie mieli dzieci lub mieli pogrobowca silviusa, którego lawinia urodziła w lesie, w domu pasterza tyrrusa (tyrrenusa), gdzie ukryła się przed wrogością pasierba askaniusza. 

acca larentia, żona faustulusa, karmicielka romulusa i remusa, miała dwunastu synów, z których jednego, przedwcześnie zmarłego, zastąpił romulus tworząc w ten sposób kolegium braci arwalskich. 

inna wersja: acca larentia była prostytutką, którą herkules wygrał w kości od strażnika swej świątyni. po wspólnej nocy wydał ją za bogatego etruska tarutiusa. po jego śmierci acca przekazała majątek ludowi rzymskiemu. inna wersja: była prostytutką i przekazała po śmierci męża rzymianina majątek ludowi rzymskiemu. 

kiedy romulus zakończył obwarowywanie rzymu okazało się, że w mieście brakuje kobiet. romulus wysłał posłańców ubranych w strojne szaty do okolicznych plemion. posłańców nie wpuszczano. dopiero po dłuższym czasie romulus rozesłał zaproszenia na wielką ucztę podczas święta consualiów połączoną z polowaniami i festynami. na uczcie romulus dał znak i każdy z jego ludzi porwał kobietę przy której stał. poszkodowani (zwłaszcza sabinowie) zebrali się i ruszyli na wojnę, a gdy wojska były na przedmieściach, kobiety, które zdążyły się przywiązać do porywaczy, rzuciły się między walczących i płaczem i prośbami namówiły mężczyzn do rozejmu. od tamtej pory sabinowie i rzymianie złączyli się w jedno państwo rządzone przez romulusa i tytusa tacjusza. 

w trakcie porwania sabinek romulus porwał sabinę marsylię. 

sabinka hersilia, jedna z porwanych przez rzymian, była główną mediatorką pomiędzy narodami, jako jedyna z porwanych była zamężna, jej mąż hostilius zginął podczas walki. mieli syna hostusa hostiliusa. inna wersja: poślubiła romulusa, z którym miała córkę primę i syna aoliusa. po śmierci była ubóstwiona i czczona jako hora quirin lub horta.

Waldemar Mierniczek