25. religie etrusków, italików, sabinów, wenetów, rzymian i włochów

25. 8. 2. 2. 2. płodność i przyjemność, w tym ciało i wizerunki bogów (cz 2)

kastor i polluks zakochali się w phoebe i hilarii przez co zostali wplątani w walkę z bliźniakami idasem i linkeusem. linkeus zabił kastora, a zeus w rewanżu zabił piorunem linkeusa. nieśmiertelny polluks rozpaczał z powodu śmierci brata i marzył o tym, aby podążyć z nim do hadesu. zeus z litości pozwolił im mieszkać na przemian w hadesie i na olimpie. polluks poprosił zeusa o obdarzenie brata nieśmiertelnością. zeus postanowił ich umieścić na niebie jako gwiazdozbiór bliźniąt. 

pomonie przypisywano miłostki z bóstwami polnymi i leśnymi, między innymi z silvanusem, pikusem, wertmunusem. pomona odrzuciła sylena i priapa, została żoną wertumnusa, który w przebraniu starej kobiety skłonił ją do małżeństwa (etruskowie, italikowie, rzym). 

pikus wzgardził wdziękami kirke, która zamieniła go w dzięcioła. 

mars zakochany w minerwie zwrócił się o pomoc do anny perenny, która przebrała się w strój panny młodej i udawała boginię. swoją tożsamość ujawniła w komnacie weselnej ośmieszając marsa. ten mit miał wyjaśnić pochodzenie obscenicznych pieśni śpiewanych w święto anny (owidiusz). 

saturn odwiedził pasterza ikariosa, uwiódł jego córkę entorię, która wydała czterech synów: janusa, hymnusa, fausta i feliksa. 

jowisz zakochał się w iuturnie i obdarzył ją nieśmiertelnością i władzą nad źródłami, ale pozostała nieczuła na jego względy. 

nimfa crane ślubowała dziewictwo i unikała zalotów myśliwych, aż w końcu posiadł ją janus, któremu nie zdołała uciec. w ramach rekompensaty janus obdarzył ją władzą nad wszystkimi zamknięciami. zmianie uległo także jej imię na carna. 

strzałka miłosna to narząd kopulacyjny ślimaków podobny do strzały, stąd strzały kupidyna (bzdet, podobne bóstwa ze strzałami miłości były w hinduizmie i innych mitologiach). 

z powodu podobieństwa do kobiecych zewnętrznych narządów płciowych porcelanki zawieszano przed wejściem do domów publicznych. 

wieńce z mirtu (zwyczajnego) zdobiły głowy panien młodych jako symbol szczęścia i płodności. 

buk to symbol miłości. 

sosna pinii to symbol zmysłowości. 

bluszcz utożsamia zmysłowość. 

mandragora lekarska była składnikiem eliksirów miłosnych. najsilniejsze sporządzała kirke, dlatego mandragora jest jej czarodziejską rośliną. 

pokrzywa zwyczajna została poświęcona wenus, była używana jako afrodyzjak w postaci sproszkowanych nasion z miodem popijanych winem. 

pokrzyk wilcza jagoda była używana przez rzymianki jako wyciąg do rozszerzania źrenic, co je upiększało. 

galen diagnozował chorobę z miłości. 

prostytucja rozwijała się w miejscach publicznych, takich jak sale kolumnowe, świątynie izydy, pax, ceres, bona dei, magna mater, wenus, łaźnie, cyrki, teatry, obozy wojskowe. 

legendy: 

westalka tarpeja, córka spuriusza tarpejusza, który dowodził obroną twierdzy na kapitolu przed sabinami, zakochała się w tytusie tacjuszu, który był wodzem sabinów. w zamian za obietnicę małżeństwa i to co sabinowie noszą na lewych rękach (złote naramienniki i pierścienie) wpuściła wrogów do twierdzy, wtedy zrzucili na nią tarcze z lewych ramion i zabili ją. miejsce w którym zginęła nazwano skałą tarpejską. 

lukrecja, córka rzymskiego patrycjusza spuriusza lukrecjusza tricipitina, żona lucjusza tarkwiniusza kollatyna, została pod nieobecność męża zgwałcona przez sekstusa tarkwiniusza. nie mogła znieść hańby i popełniła samobójstwo, jej krzywda stała się przyczyną wybuchu powstania brutusa w 509 pne, co spowodowało obalenie monarchii i powstanie republiki. pierwszymi konsulami zostali brutus i kollatyn. 

werginia, córka lucjusza werginusza żyjąca w poł v w pne, zaręczona z lucjuszem idyliuszem odrzucała zaloty decemwira appiusza klaudiusza, który nakazał swojemu klientowi markowi klaudiuszowi ogłosić publicznie, że werginia jest jego zbiegłą niewolnicą. kobieta została zaprowadzona przed sąd, w którym sędzią był appiusz, który przyznał rację swojemu klientowi. ojciec werginii zasztyletował córkę nie pozwalając, aby została pohańbiona. te wydarzenia spowodowały wybuch rewolty w mieście i obalenie decemwirów w 449 pne. 

pyram i tysbe to kochankowie pochodzący ze zwaśnionych rodów babilońskich. widywali się przy szczelinie w murze dzielącym posesje ich rodziców. postanowili uciec umawiając się przy grobowcu ninosa. tysbe przyszła pierwsza, a widząc nadchodzącego lwa uciekła i schroniła się w jaskini, upuściła szal, który pobrudził się krwią ściekającą z pyska lwa. pyram znalazł szal i myślał, że tysbe została pożarta przez dzikie zwierzęta, popełnił samobójstwo. kiedy tysbe odkryła jego ciało i odebrała sobie życie (owidiusz).

Waldemar Mierniczek