25. religie etrusków, italików, sabinów, wenetów, rzymian i włochów

25. 9. 3. 1. kapłani (cz 5)

- westalki - dziewicze kapłanki westy, ogniska domowego i wiecznego ognia, wieszczki świątynne; numa pompiliusz sprowadził do rzymu kapłanki westy, od i w pne znaczenie religii westy i westalek słabło. 

westalkami zostawały dziewczynki w wieku 6-10 lat, które pochodziły z rodów patrycjuszowskich, których rodzice żyli. wybierano sześć osób, przełożoną była virgo vestalis maxima (najstarsza westalka). opiekę religijną sprawował pontifex maximus, który dokonywał wyboru. służba kapłańska trwała 30 lat (10 lat poznawania zasad, 10 lat pełnienia obowiązków, 10 lat opiekowanie się nowicjuszkami). wybrana wychodziła spod władzy ojcowskiej, jej obowiązkiem było zachowanie dziedzictwa. złamanie tej zasady było jednym z największych przestępstw (incestum - akt niemoralny, bezbożny). karą za utratę dziewictwa było pochowanie żywcem w grobie-jaskini z ograniczoną ilością wody i jedzenia. po zakończeniu służby westalka mogła wyjść za mąż i mieć dzieci. 

westalki mieszkały w klasztorze atrium vestae, za którym rozciągał się gaj lucus virginum vestalium, położony obok świątyni westy, na stoku palatynu, w pobliżu świętej drogi (via sacra). ubierały się w białą szatę, przepaskę na czole. w czasie składania ofiar i rozpalania ognia zakrywały twarz welonem. 

głównym zadaniem westalek było podtrzymywanie wiecznego ognia w świątyni westy. wygaśnięcie wiecznego ognia uważano za zły omen dla państwa. za dopuszczenie do wygaśnięcia ognia wymierzano karę śmiertelnej chłosty. innym zadaniem było dokonywanie okresowych, rytualnych oczyszczeń miasta. 

słowo westalki miało moc przysięgi. wśród przywilejów można wymienić honorowe miejsca w teatrze, towarzystwo liktorów, prawo łaski wobec skazanych. za obrazę westalki wymierzano karę śmierci. 

w obrębie pomerium można było dokonywać jedynie pochówków westalek i szczególnie zasłużonych osób. 

era sylwia, siostra prokosa, uczyniona przez niego westalką, niespodziewanie powiła bliźnięta romulusa i remusa, których ojcem był mars. 

oktawian august przekonał westalki do wydania mu testamentu antoniusza, co doprowadziło do wybuchu wojny. 

klaudia, córka appiusza klaudiusza pulchera, była westalką. 

julia aquilia severa, żona heliogabala, była westalką (zapewne dziewicą lub byłą westalką). według heliogabala z tego związku arcykapłanów miały przyjść na świat boskie dzieci. 

diadem był noszony przez kobiety i mężczyzn jako oznaka władzy kapłańskiej. 

kapłani i ich naczelnik (pater patratur) wieńczyli skronie trawą gdy zawierali przymierze. była to trawa zerwana na kapitolu (verbena). 

lex ogulnia z 300 pne, dopuszczała plebejuszy do rzymskich kolegiów kapłańskich i zwiększała ilość kapłanów z pięciu do dziewięciu. 

pierwszymi jurystami byli kapłani, którzy niechętnie dzielili się doświadczeniem w prawie boskim (fas) i świeckim (ius). ich monopol przełamał tyberiusz korunkaniusz kiedy rozpoczął nauczanie prawa i udzielania porad prawnych. 

kapłani mieli udział w tworzeniu iuris civilis - cywilnego prawa rzymian. 

patria potestas (władza ojcowska), wygasała, gdy dziecko zostawało kapłanem wysokiego stopnia (np westy, jowisza) lub objęło wysokie stanowisko urzędnicze (prefekt pretorian, konsul). 

conventio in manum, czyli wejście żony pod władzę agnacyjną (manus) męża mogło odbyć się przez confarreatio, czyli złożenie jowiszowi ofiary z ciasta orkiszowego (panis farreus) w obecności dwóch kapłanów (pontifex maximus i flamen dialis) i dziesięciu świadków. niektóre godności kapłańskie były zastrzeżone dla dzieci z takiego związku.

Waldemar Mierniczek