25. religie etrusków, italików, sabinów, wenetów, rzymian i włochów

 25. 9. 3. 1. kapłani (cz 2)

- epulon - członek kolegium kapłańskiego (setpemviri epulones) powołanego w 196 pne w składzie trzyosobowym zajmującego się urządzaniem biesiad kultowych, członkowie kolegium należeli do jednego z czterech wielkich kolegiów kapłańskich obok pontyfików, augurów i kwindecemwirów (quindecemviri), pierwszy skład: gajusz licyniusz lukullus, publiusz manliusz, publiusz porcjusz leka. 

zadaniem epulonów było urządzanie uczt (epulae) ku czci bóstw, szczególnie dla jowisza na kapitolu, w czasie świąt i uroczystości publicznych. przysługiwała im (jak i pontyfikom) toga praetexta obramowana szerokim purpurowym brzegiem. 

za czasów sulli zwiększono ilość epulonów do siedmiu, juliusz cezar powiększył kolegium do dziesięciu osób. po śmierci juliusza cezara powrócono do siedmiu. 

marek plaucjusz sylwan był członkiem semptemviri epulonum na przełomie starej i nowej ery. 

- fecjałowie (fetiales) - kolegium kapłańskie powołane przez ankusa marcjusza. 

- flamen, kapłan służący konkretnemu bogu, kolegium flaminów składało się z 15 kapłanów, najwyższy rangą był flamen jowisza (flamen dialis), dalej w hierarchii: flamen marsa (flamen martialis), kwiryna (flamen quirinalis), 

- flamen cerialis - kapłan ceres, pełnił swoją funkcję już w okresie królewskim, 

- flamen dialis - kapłan wyznaczony przez numę pompiliusza do kultu jowisza, nie mógł jeździć konno, patrzeć na uzbrojone wojsko, składać przysiąg, strzyc włosów, jego strój nie mógł mieć żadnych węzłów; podobne zakazy dotyczyły jego żony flaminy dialis, 

- flamen floralis - kapłan flory, 

- flamen martialis - kapłan wyznaczony przez numę pompiliusza do kultu marsa, 

- flamen pomonalis - kapłani pomony, 

- flamen quirinalis - kapłan, który zajmował się kultem kwiryna, został wyznaczony przez numę pompiliusza, w trakcie święta robigaliów flamen quirinalis składał ofiarę z psa i owcy, 

- flamen volcanalis - kapłan wulkana, składał mai w ofierze prosię podczas jej święta odprawianego 1 maja, 

- gajusz juliusz werkondaridubnus - galijski kapłan kultu cesarza oktawiana augusta w świątyni romy w lugdunum; zasady kultu ustalono w 10 pne; następcy: marek lukteriusz sencianus (gal) i gajusz juliusz rufus (gal), 

- haruspices (haruspicy), zajmujący się wróżbami z wnętrzności zwierząt ofiarnych (najczęściej z wątroby), w rzymie klaudiusz powołał kolegium kapłańskie haruspików, aleksander sewer utworzył katedrę haruspicji, 

- heliogabal, który był w dzieciństwie kapłanem el gabala (lub baala), 

- herod attyk pełnił funkcję głównego kapłana podczas panatenajów, 

- incitatus - koń kaliguli mianowany kapłanem i członkiem senatu; po śmierci kaliguli klaudiusz pozwolił mu być przez trzy lata senatorem, aby mógł zostać konsulem, koń meszkał z swoją żoną kobyłą penelopą, 

- kolegium kapłańskie izydy, które składało się z dożywotnich kapłanów ubierających się w białe szaty, na ich czele stał prophrta (prorok), 

marek woluzjusz, który został objęty listami proskrypcyjnymi, przebrał się za kapłana izydy i żebrał na drogach i ulicach o jałmużnę. 

- juliusz cezar w wieku 16 lat został kapłanem flamen dialis, tytuł stracił po dwóch latach. w 73 pne został wybrany do kolegium pontyfików, w 63 pne został pontifex maximus po kwintusie metellusie piusie, w 46 pne przeprowadził reformę kalendarza (kalendarz juliański), w 42 pne został uchwałą senatu zaliczony w poczet bogów (divus julius). 

- korybanci - kapłani kybele, którzy odprawiali orgiastyczne tańce przy wtórze muzyki fletów, rogów i piszczałek; korybanci przed wstąpieniem do służby musieli własnoręcznie okaleczyć się, więc byli kastratami, senat zakazał obywatelom uczestniczenia w kulcie kapłanów kybele, 

- luperkowie - kapłani luperkusa, 

- kapłani bogini maa, w fanatycznym szale, unurzani we własnej krwi z ran, które sami sobie zadawali, nieczuli na ból, czcili boginię orgiastycznymi tańcami i krwawymi ofiarami podczas nabożeństw odprawianych przed jej ołtarzem, 

- mamia - kapłanka z pompejów, znana z imienia umieszczonego na grobowcu w ulicy grobów. 

- dyrektor museionu, który był kapłanem wyznaczanym przez cesarza. 

- kapłani i kapłanki, którzy odgrywali dużą rolę w czasie trwania cywilizacja nuragijskiej, 

- ovius paccius - kapłan wojsk samnickich ok 293 pne, 

- plutarch, który był kapłanem w świątyni apollina w delfach,

Waldemar Mierniczek