25. religie etrusków, italików, sabinów, wenetów, rzymian i włochów

25. 9. 3. 3. czarodzieje, czarownice, czarownicy

 

tesalskie czarownice uprawiały goecję (apulejusz). 

maksymos z efezu został za czasów panowania cesarza walensa oskarżony o uprawianie czarów i przepowiadanie przyszłości (przepowiednia dotycząca następcy walensa). poniósł śmierć z rozkazu namiestnika azji festusa. 

priskos z epiru został za czasów walensa oskarżony wraz z maksymosem z efezu o uprawianie czarów i uwięziony. zdołał uniknąć śmierci. 

wergiliusz uchodził za czarodzieja, który mocą magiczną ochraniał neapol przed wężami i jadowitymi muchami, odganiał choroby od miasta, jako czarodziej interweniował w neapolu i innych miastach.

 

25. 9. 3. 4. prorocy, prorokinie, wieszczowie, jasnowidze

 

tages to cudowne dziecko, które wyskoczyło z bruzdy pola i przekazało ludziom przesłanie bogów w świętych księgach "etrusca disciplina" (etruskowie). 

vegoia to prorok, który przekazał posłanie od boga w świętej księdze "libri vegontici" (etruskowie). 

vates to poeta, wieszcz, człowiek, który zna przyszłość (hipoteza). 

maksymos z efezu został za czasów panowania cesarza walensa oskarżony o uprawanie czarów i przepowiadanie przyszłości (znajomość przepowiedni dotyczącej następcy walensa). poniósł śmierć z rozkazu namiestnika azji festusa. 

sozypatra prowadziła w iv w wykłady o wyroczni chaldejskiej i praktykach teurgicznych, które doprowadzają do olśnienia i pełnego zjednoczenia z boskością. sozypatra była uważana za obdarzoną zdolnościami jasnowidzenia i nawiązywania bezpośredniego kontaktu z bytami boskimi. 

antoninos nauczał w iv w praktyk teurgicznych, przepowiedział zniszczenie aleksandryjskiego serapejonu i innych świątyń i zamianę ich w groby (czyli kościoły) oraz nadejście czasów "bezkształtnej ciemności i mitycznej mroczności". zmarł na kilka lat przed zniszczeniem serapejonu. 

seneka młodszy w tragedii "medea" napisał: "375 venient annis saecula seris, quibus oceanus vincula rerum laxet et ingens pateat tellus tethysque novos detegat orbes nec sit terris ultima thule”, co stanowi przepowiednię, że nadejdą czasy, kiedy ocean rozluźni swoje więzi, tetyda ukaże się i thule (zapewne islandia - wtedy najodleglejsza ze znanych krain) nie będzie ostatnim lądem. krzysztof kolumb cytował tą przepowiednię, podobnie jak wielu innych starożytnych autorów, chrześcijańskich i pogańskich, budując argument, że jego projekt podróży w poszukiwaniu nowych lądów, przepowiedziany w starożytności, to zrządzenie opatrzności. 

za znających przyszłość jasnowidzów uważano wergiliusza i aleksandra z abonuteichos.

 

25. 9. 3. 5. założyciele religii, reformatorzy religii

 

numa pompiliusz, król rzymu 753-673 pne był organizatorem życia religijnego, zapoczątkował w rzymie państwowy kult bogów, utworzył triadę kapitolińską, wprowadził kult westy. 

ankus marcjusz, król rzymu 642-617 pne skodyfikował rzymskie obrzędy olimpijskie. 

aleksander z abonuteichois, grek, był założycielem kultu glykona, popularnego w rzymie. 

karakalla prowadził politykę unifikacji ludności za pomocą zjednoczenia cudzoziemców w kulcie wszystkich bogów (coś jak wolnomularze), wydał „constitutio antonina” - nadanie praw obywatelskich mieszkańcom imperium. 

heliogabal wprowadził kult el gabala na pierwszym miejscu przed kultami bóstw rodzimych, wyniósł el gabala nad jowisza i poszukiwał dla niego żony, początkowo padło na atenę, ale ostatecznie wybrał uranię czczoną w kartaginie. w rzymie wyprawiono zaślubiny bóstw. po śmierci heliogabala kult upadł.

Waldemar Mierniczek