14. religie indian i eskimosów

14. 8. 3. śmierć, nieśmiertelność (cz 2)

bogom śmierci składano krwawe ofiary z ludzi (majowie).

xipe totec był bogiem krwawej śmierci ofiarnej (aztekowie).

kacykowie-szamani byli chowani wraz z innymi osobami, często składanymi w ofierze w momencie pogrzebu wodza, aby towarzyszyli mu w podróży w zaświatach (capuli).

xipe totec był panem zwłok (aztekowie).

spalenie ciała jest jednoznaczne z zabiciem duszy (inkowie).

zmarłych kremowano cztery dni po zgonie zaszywając zwłoki w jelenie skóry. wraz z przedmiotami codziennego użytku palono domostwa zmarłych (yana).

zmarłemu malowano twarz na czerwono i chowano w dniu, w którym umarł. przedmioty codziennego użytku niszczono, palono, wyróżnianego konia zabijano (apacze).

przed włożeniem kości i czaszek do skrzynek i koszy, czyszczono je z resztek tkanki, czym zajmowali się starcy "o bardzo długich paznokciach" hodowanych w tym celu (czoktawowie).

zmarłego układano na wysokich rusztowaniach (marach) na przywioskowym cmentarzysku twarzą na wschód w kierunku krainy zmarłych (kikapowie).

od xolotla wziął się zwyczaj wkładania do grobu psa (otomi).

koczitowie praktykowali pochówek zmarłego w najlepszej odzieży z ozdobami i z żywnością.

pogrzeb był radosny. towarzyszyły mu muzyka i tańce, gdyż śmierć to jednoczesne narodziny w innym świecie. do grobu wkładano figurki kobiet jako symbole płodności, ich obecność miała doprowadzić do przemiany i odrodzenia się zmarłego. nad grobem usypywano kopiec-kurhan, a na nim sadzono drzewo (zenu).

zmarłych grzebano w domostwach lub w najbliższym otoczeniu (anasazi).

osobę zmarłą kładzie się w wydrążonym pniu przypominającym indiańskie łodzie. jeżeli zmarła głowa rodziny, pochówek odbywa się w środkowej części domostwa (achuar).

jeżeli ktoś umarł w hoganie, jego ciało palono wraz z hoganem układając przy zamkniętym wejściu. jeżeli umarł poza hoganem, jego ciało wynoszono przez otwór zrobiony w północnej ścianie, budynek opuszczano i palono (nawahowie, apacze).

mumifikacja zwłok polegała na zdjęciu skóry, którą po usunięciu tkanek miękkich wypełniano szkieletem, suchymi roślinami, patykami, gliną. na głowę zakładano mumii perukę z ludzkich lub zwierzęcych włosów, na twarz glinianą maskę. gotową mumię zabezpieczano pastą konserwującą: czarną (5400-2500 pne), czerwoną (2500-2000 pne), brązową (2000-1300 pne). zmarłych chowano w pozycji kucznej (gallinazo). pochówki odbywały się u podstaw piramid lub wzdłuż oceanu, w grobach wykładanych kamieniami lub cegłą adobe. zwłoki układano w pozycji na wznak (mochica). zmarłych (mumie owinięte w płócienne wory i zwoje ozdobnych tkanin) chowano w pozycji embrionalnej w podziemnych grotach, do których prowadził wąski pionowy szyb zakończony półkolistym pomieszczeniem o średnicy czterech metrów. mumie miały sztucznie zdeformowane czaszki (paracas).

senora de cao to mumia dwudziestokilkuletniej kobiety licząca 1700 lat. bardzo dobrze zachowały się włosy i tatuaże (węże, pająki) (mochica).

każdy władca budował panaca (pałac). po śmierci ciało balsamowano, mumifikowano i czczono w panaca (inkowie).

inkowie mumifikowali ciała. najpierw suszyli zwłoki na słońcu, czasami usuwając wnętrzności. na oczy kładli złote blaszki. potem zawijali ciało w warstwy tkaniny wełnianej lub bawełnianej. każda mumia była czczona jako bóg i obnoszona w czasie świąt po ulicach cuzco. mumie przechowywano w coricancja - wielkiej świątyni.

spotykane są grobowce w skałach (2,5 do 7 m głębokości), wejście schodami spiralnymi, komora główna i komory boczne, malowane na czarno (śmierć) i czerwono (życie), rzadziej na pomarańczowo, urny grobowe ceramiczne (tierradentro).

znane są okrągłe groby (tiahuanaco).

czasami stosowano podwójny pogrzeb: pierwszy w grobowcu, drugi po kilku latach. resztki ciał odkopywano i chowano w urnach grobowych, czasem razem z kośćmi innych ludzi i zwierząt. urny były ozdobione ludzką figurką. urny z powrotem składano do grobowca, który zawierał też specjalne wykonane złote przedmioty, przedmioty codziennego użytku, krzesła pogrzebowe (tolima).

 

14. 8. 3. 1. wskrzeszenie, zmartwychwstanie, odrodzenie, wniebowstąpienie

 

kukulkan, władca czterech elementów: ziemi, wiatru, wody i ognia, uznawany był za bóstwo odrodzenia i zmartwychwstania (majowie).

itzpapalotl symbolizowała ludzki strach przed śmiercią i odrodzenie pośmiertne (chichimekowie).

zmartwychwstanie występuje w mitologii indian. do bogów zmartwychwstałych należą, między innymi, ixbalanque (kicze) i estsanatlehi (nawaha).

quetzalcoatl ofiarował swoje życie za ludzi spalając się na stosie ofiarnym, a jego dusza uniosła się do nieba zamieniając się w gwiazdę poranną (aztekowie).

 

 

Waldemar Mierniczek