Posty

Wyświetlanie postów z kwiecień, 2018

5. religia celtów

5. 11. bohaterowie w legendach i podaniach, także niektórzy bohaterowie cyklu arturiańskiego

tu także niektórzy bohaterowie cyklu arturiańskiego, który zaliczyłem do przekazów folklorystycznych.
5. 11. 1. królowie, książęta, rycerze
było 150 rycerzy okrągłego stołu (lub 25 lub 50). kształt stołu miał zapobiegać rywalizacji o pierwszeństwo. misja rycerzy polegała na poszukiwaniu świętego graala (kielicha).
król artur został wychowany przez merlina w zamku tintagel wraz z sir kayem. edukacja obejmowała zasady rycerskie, sposoby korzystania z posiadanej wiedzy, nauki jak rządzić mądrze i sprawiedliwie, władanie bronią, jazdę konną. podczas szkolenia artur doznał wizji zamku pięknego i potężnego, camelotu. król artur został pochowany po porażce z mordredem lub nadal żyje w avalonie, gdzie jest ukryty święty graal.
iatnieje hipoteza, że sir kay był mlecznym bratem króla artura. miał zdolności magiczne, potrafił przez dziewięć dni nie spać lub przez dziewięć dni przebywać pod wodą.
mordred był ry…

5. religia celtów

5. 10. 3. muzyka, instrumenty muzyczne

dagda miał magiczną harfę zwaną uaithne, wykonaną z dębu. ustawiała ona pory roku we właściwej kolejności i była używana do wydawania rozkazów podczas bitew. kiedy została skradziona przez fomorian, dagda wezwał ją do siebie. oswobodziła się sama zabijając dziewięciu fomorian, po czym zagrała hymn pochwalny na cześć dagdy. uaithne to także imię harfiarza dagdy.
szlochanie brygid nad zabitym synem ruadanem było pierwszym żałobnym trenem irlandii.
głos gede ollgothach był słodki jak „struny cytr”.
abhean, poeta i harfiarz, został zabity przez aengusa.
aengus, bóg miłości, poszedł nad jezioro dragon's mouth i zastał tam 150 dziewcząt skutych parami łańcuchem, w wśród nich caer. dowiedział się, że jeżeli rozpozna caer jako łabędzia, będzie mógł pojąć ją za żonę. zamienił się w łabędzia i rozpoznał ją. oboje odlecieli, śpiewając piękne pieśni, które na trzy dni i noce uśpiły wszystkich, którzy ich słuchali.
potwór aillen zabijał każdego usypiając go muz…

5. religia celtów

5. 10. święta, zwyczaje, obrzędy

5. 10. 1. święta
celtowie obchodzili święta związane z przesileniami letnim i zimowych, wiosennym i jesiennym zrównaniem dnia z nocą, a także związane z kultem przodków.
jeżeli podaję daty świąt to zawsze oznacza, że obchodzono je w ich wigilię tej daty.
5. 10. 2. obrzędy, rytuały, zwyczaje
jemioła ścinana w dniu zimowego przesilenia dnia z nocą i na przełomie wiosny i lata, leczyła wszystkie choroby, jednała pomyślność, chroniła przed złymi mocami, zapobiegała pożarom, sprowadzała bogactwo, spełniała życzenia i marzenia, zapewniała potencję.
druidzi kojarzeni są z dębem i jemiołą. jemioła zbierana przez nich w określony sposób dodana do napoju przywracała płodność zwierzętom i była remedium na wszystkie zatrucia.
5. 10. 2. 1. wiosna (od beltane)
beltane (ogień beli) - święto obchodzone w wigilię 1 maja, w czasie którego palono duże ogniska (ognie beli) związane z rytuałem składania ofiar z wierzbina. czczono beli. ogniska pełniły funkcje oczyszczające, wygasz…

5. religia celtów

5. 9. 5. 8. przedmioty magiczne

mityczne przedmioty magiczne
cztery skarby dananian: kocioł dagdy, włócznia lugha, kamień lia fail, miecz nuady. kamień lia fail ryczał z radości gdy prawowity król postawił na nim stopy. miał zdolność odmładzania władcy i obdarzania go długimi rządami.
kocioł odrodzenia (kielich dagdy) był bezdenny i mógł wyżywić całą armię. nikt nie odszedł od niego nienasycony, potrafił leczyć chorych i wskrzeszać umarłych, mógł z niego skorzystać tylko człowiek prawy. mistrzem jego mądrości był semias.
kamień fail zwany inaczej kamieniem fal utrzymuje irlandię nad falami i poziomem morza. (axis mundi?). mistrz zawartej w niej mądrości nazywał się morfessa.
włócznia lugha, zwana włócznią przeznaczenia, została wykuta przez kowala z falias dla lugha, aby użył jej w walce z balorem. ten kto ją trzymał wygrywał każdą bitwę. jej mistrzem mądrości był esrar.
manannan miał kielich prawdy, który podarował cormacowi, magiczny statek, który nie potrzebował załogi do sterowania, pła…

5. religia celtów

5. 9. 5. 7. klątwy

geis to rodzaj celtyckiej klątwy w postaci nałożonej przysięgi lub obowiązku na kogoś przez bohatera/herosa. złamanie geis sprowadzało zły los.
np arianrhod rzuciła klątwę na swego syna llewa llawa gyffesa, który urodził się jako kropelka. klątwa arianrhod: 1 tylko ona może nadać mu imię, 2 tylko od niej może otrzymać broń, 3 nie będzie miał ludzkiej żony. w ten sposób w jej mniemaniu pozbawiła kropelkę atrybutów męskości. gwydion oszukał siostrę i ta nadała synowi imię i dała broń. gwydion i math stworzyli dla niego kobietę z kwiatów.
cian został zabity przez briana i jego dwóch braci: ichara i iucharba. jako pokutę lugh nakazał im wykonać osiem zadań (min mieli przynieść trzy jabłka, które miały moc uzdrowicielską, świńską skórę o uzdrowicielskiej mocy od króla grecji, zatruty oszczep od króla persji, rożen nimf z podwodnego królestwa, siedem świń króla asala od złotych filarów (świnie ugotowane i zjedzone następnego dnia znów były żywe), wejść na wzgórze mochaena i …

5. religia celtów

5. 9. 5. 6. liczby, numerologia

celtyckimi cyframi magicznymi były 9 i 7, jakkolwiek moc 9 wydaje się znacznie większa niż 7, co wynika z treści mitów.
dziewiątka była stosowana w magii, np przy składaniu ofiar, kiedy na ofiarę przeznaczano po dziewięć istot z każdego rodzaju istnień: mężczyzn, koni, psów, kogutów itd.
inne przykłady użycia dziewiątki:
- na dziewięć miesięcy zatrzymał dagda słońce, aby jego syn aengus poczęty z kochanką boann mógł się urodzić w ciągu jednego dnia;
- kapłanki dziewice żyły w grupach po dziewięć osób;
- druidzi rozpalali rytualne ogniska z dziewięciu rodzajów magicznych drzew;
- dziewięć osób zabijała jednym uderzeniem maczuga dagdy;
- na odległość dziewięciu fal musieli odpłynąć milezjanie po zawarciu z dananianami rozejmu;
- na wyspie podziemnej, na którą trafił ruadh, żyło dziewięć pięknych kobiet, z którymi spędził dziewięć nocy, podczas których spał z każdą z nich.
przykłady użycia siódemki:
- filidowie mieli siedem stopni wtajemniczenia;
- siedem drzew wróżby…

5. religia celtów

5. 9. 5. 4. ofiary, kozioł ofiarny

ofiary mityczne
mieszkańcy man ofiarowali manannanowi podczas midsummer eve zieloną trawę.
crom cruach miał dostawać podczas świeta samhain co trzecie dziecko. w zamian ofiarnicy dostawali dobrą pogodę, urodzaj, obfite plony i pomyślność w hodowli bydła. według innej wersji bogowi o imieniu cromm cruich składano w czasie samhail wszystko co pierworodne i co trzeciego syna. dom wodza był podpalany, a on sam symbolicznie zabijany. derbforgaille, córka władcy lochlannu, została pozostawiona nad brzegiem morza jako ofiara dla fomorian. fomorianie zmusili nemedian do składania w ofierze dwóch z trzech nowonarodzonych dzieci oraz dwie trzecie zbiorów i mleka.
ofiary rzeczywiste
na cześć danu, bogini wody, celtowie zatapiali w rzekach i jeziorach kotły ofiarne, być może także ofiary z ludzi w bagnach. teutatesowi składano ofiary z ludzi topiąc je w bagnach lub przez zanurzanie głów w beczkach.
srebrna misa (kocioł) z gunderstrup w danii była prawdopodobnie kotłem…

5. religia celtów

5. 9. 5. magia, czary

magia miała bardzo duże znaczenie dla celtów. pojawia się pewien rodzaj klątwy (geis, prawo geasa) oraz szereg mitycznych i rzeczywistych przedmiotów magicznych, które miały wpływ na przebieg zdarzeń. dlatego poświęciłem im osobne podrozdziały.
dagda posiadał tajemną wiedzę doskonałą. morrigan była boginią magii. dla trzech córek calatina ceną za opanowanie magii była utrata oka.
carman, bogini złej magii, miała trzech synów: duba (ciemność), dothera (zło) i diana (przemoc). dananianie toczyli wojnę przeciw carman. pokonała ją bechuille. jej synów zabito, a ją spętano łańcuchami. umarła z rozpaczy.
cu roi był magiem potrafiącym dowolnie zmieniać swoją postać.
5. 9. 5. 1. sabaty, zloty
nie stwierdzono.
5. 9. 5. 2. praktyki magiczne
druidzi umieli sporządzać napój zapomnienia. dali go do wypicia fand i cuchulainnowi.
medb używała magii w walce. dananianie przy pomocy magii wywołali burze, przez co kilku synów mileda zginęło podczas próby lądowania w irlandii. midir używał m…

5. religia celtów

5. 9. 3. 3. czarownice, czarownicy, czarnoksiężnicy, wiedźmy, uzdrowicielki

w mitach celtyckich przewijają się wiedźmy, magowie, czarownice, czarodziejki, czarodzieje, wróżki i czarnoksiężnicy. trudność w ich zaklasyfikowaniu wynika z tego, że poszczególne postaci są oprócz tego bogami, bardami, druidami lub filidami. czarnoksiężnikiem był lugh.
w cyklu arturiańskim mamy kilku wielkich czarowników i kilka wielkich czarodziejek.
najbardziej znanym jest bez wątpienia merlin, kambion: syn inkuba i śmiertelnej kobiety. szatan spłodził go, aby czynił zło na świecie, lecz on został ochrzczony i wykorzystal szatańską moc do czynienia dobra. w innej wersji merlina stworzyła mab, królowa magii, lecz urodziła go śmiertelna kobieta.
vortigern chciał otoczyć zamek murem, jednak świeżo postawione mury osuwały się. poprosił druidów o wyjaśnienie. joram powiedział, że pomoże zmieszanie zaprawy z krwią chłopca, który nie ma ojca, czyli merlina. merlin uświadomił króla, że przyczyna jest inna i zażądał gł…