Posty

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

20. 4. świat podziemny i życie pośmiertne, wędrówka dusz

20. 4. 1. światy podziemne i pośmiertne, wędrówka dusz

jama jest panem świata zmarłych.
houtu jest władcą zaświatów.
w górze hua shan mieszka bóg podziemia. świątynia u stóp góry była wykorzystywana do kontaktów z bogiem i jego podwładnymi (taoizm).
istnieje podziemne miejsce bytowania zmarłych. jest żółte jak ziemia, ponieważ źródła biorą początek pod ziemią. świat podziemny nazywano żółtymi źródłami.
fengdu to piekło.
yan luo jest władcą piekieł.
dwaj strażnicy piekieł mają głowę wołu i twarz konia.
strażnik piekła zhong kui ma do pomocy 84.000 duchów.
yen lo wang prowadzi w piekle kartotekę dla każdej duszy.
taoizm przejął pojęcie piekła od buddyzmu.

20. 4. 2. raje i krainy rajopodobne

shangdi stanowi personifikację nieba (tian). tian to niebiosa, niebo jako mieszkanie bogów.
w górach kunlun był raj i siedziba shangdi i innych bogów i nieśmiertelnych istot, jak huang di i xiwangmu (chiny, taoizm). xiwangmu miszkała wraz z nieśmierteln…

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

Obraz
20. 3. 9. 2. dzień i noc

zhulong, smok z pochodnią, był sprawcą dnia i nocy. gdy zamyka powieki nastaje noc, gdy je otwiera rozpoczyna się kolejny dzień.
yang symbolizuje dzień, a yin noc.
gui atakowały ludzi nocą.
dzień i noc dzielą się na 12 godzin. nazwy godzin pochodzą od ziemskich gałęzi, które z kolei zostały zaczerpnięte z chińskiego zodiaku: szczur, bawół/wół, tygrys, królik/kot, smok, wąż, koń, koza/owca, małpa, kogut, pies, świnia/dzik. każde ze zwierząt jest przypisane do określonego żywiołu.


20. 3. 9. 3. dni tygodnia

obecnie tydzień zaczyna się od poniedziałku. przedtem tydzień zaczynał się w niedzielę.

20. 3. 9. 4. miesiące

kalendarz chiński dzieli się na 12 miesięcy po 29 i 30 dni. co pewien czas, siedem razy w ciągu 19-letniego cyklu dodaje się 13 miesiąc. miesiące podzielone sa na 10-dniowe okresy (10 oficerów) i 6-dniowe okresy.

20. 3. 9. 5. pory roku, przesilenia

zhulong jest sprawcą pór roku.
qing long - zielono-niebieski smok, opiekuje się wiosną, zwłaszcza wiosennym deszc…

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

Obraz
20. 3. 9. czas

taisui to niebiański minister czasu.

20. 3. 9. 1. kalendarz

ilisin, święto zbiorów obchodzone na przełomie vii i viii wyznaczało początek nowego roku (ami).
huang di jest wynalazcą kalendarza.
zhuanxu udoskonalił kalendarz.
kalendarz chiński jest używany od ii w pne. jest to kalendarz księżycowo-słoneczny. 
okresy 60-letnie stanowią kombinację ziemskich gałęzi (12 zwierząt) i niebiańskich pni (pięć żywiołów, yin i yang). cykl rozpoczyna się od roku tygrysa w żywiole drzewa, a kończy na roku świni w żywiole wody. rok lunarny rozpoczyna się w styczniu lub lutym, rok solarny rozpoczyna się 3 lub 4 lutego.
ery chińskie nazywane są od dynastii panującej i dzielone na mniejsze odcinki czasu.


Waldemar Mierniczek

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

20. 3. 8. woda, rybak, żeglarz

po śmierci pangu krew i łzy zamieniły się w rzeki i strumienie.
yin jest symbolizowana przez wodę (taoizm i neokonfucjanizm).
bóstwa związane z wodą:
- mazu - bogini morza, córka rybaka, podczas sztormu uratowała ojca i braci, ostatniemu nie zdążyła pomóc dlatego teraz pomaga rybakom, patronka rybaków i żeglarzy, potrafiła opuszczać ciało w czasie snu, urodziła się 19 kwietnia 901 (lub 960), towarzyszą jej tysiącmilowe oko (qianii yan) i ucho śledzące wiatr (shunfeng er), które schwytała na górze kwitnących brzoskwiń, jest nazywana amą; od zatoki ama hao, gdzie na jej cześć wzniesiono świątynię, wzięła się nazwa makau (szczególnie południowe chiny, tajwan i wybrzeża)
- hai re - bóg morza,
- tam kung - bóg morza,
- chi you - bóg deszczu,
- gonggong - zły demon wody, który zniszczył górę-filar nieba buzhou uderzając w nią tak mocno, że się złamała; niebiosa przechyliły się w kierunku północno-zachodnim, a ziemia na południowy wschód; nuwa uratowała górę wzm…

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

20. 3. 7. ziemia

tian - niebiosa, niebo, pierwiastek męski (yang) istniejący w opozycji do ziemi (yin). yin jest symbolizowana przez ziemię (taoizm i neokonfucjanizm).
świerszcz symbolizuje powstanie życia z ziemi i powrót do niej.
ziemia ma kolor żółty. żółć jest symbolem środka jako strony świata, biel jest symbolem zachodu (taoizm, neokonfucjanizm), błękit wschodu (konfucjanizm), czerń północy (konfucjanizm), a czerwień południa (konfucjanizm).
drzewo życia fusang rośnie na wschodzie. korzenie drzewa biegną do fundamentów ziemi.
bogowie ziemi:
- pangu jako ziemia, która powstała z błotnistej części (zhuo) chaosu (hundun); po śmierci pangu, z jego ciała powstała ziemia uprawna, a z jego głowy i kończyn pięć świętych gór (taoizm),
- tudigong - bóg ziemi otoczony kultem państwowym, stawiano mu kapliczki,
- houtu - bóstwo ziemi, władca/władczyni ziemi, potomek yan di, opiekuńcze bóstwo żeńskie,
- yu huang - władca ziemi (taoizm),
- dilong - smok ziemi, ziemski smok.
bóstwa ziemi przedst…

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

20. 3. 6. powietrze

w niebie mieszka potężny duch dehanin kontrolujący zjawiska pogodowe (bunun).
domeną smoka chińskiego jest pogoda. może on latać wśród chmur i tworzyć chmury, może powodować tornada, oberwania chmury, gradobicia. w okresie suszy lub powodzi lokalnemu smoczemu królowi składano ofiary i odprawiano rytuały, aby go przebłagać i spowodować deszcz lub przerwanie deszczu. smok jiaolong miał możliwość sprowadzania burz, potrafił pojawić się i zniknąć w chmurze oparów.
smok to symbol wody. każda chmura ma swojego smoka, którymi zarządza król smoków w niebie. w czasach suszy składano mu ofiary z prośbą o deszcz.
taisui jest utożsamiany z gwiazdą przeciw-jowiszem. w regionach przeciwległych do jego pojawienia się mają miejsce klęski żywiołowe.
wenchang przedstawiany jest jako siedzący na chmurze lub w pozycji stojącej, jego pomocnikami są tianlong i diya, a atrybutem ruyi (chińskie berło).
po śmierci pangu jego oddech zamienił się w wiatr.
fei lian to bóg wiatru, wróg shen yi.
sh…

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

20. 3. 5. ogień

bóstwa związane z ogniem:
- bi fang - bóg ognia,
- suiren - wynalazca ognia, przybył do chin z leżącej na końcu świata szczęśliwej krainy i nauczył chińczyków rozpalać ogień przez pocieranie dwóch drewienek i wykorzystywać go do gotowania,
- huang di, ktory nauczył ludzi rozniecania ognia,
- leizu, żona huang di, bogini piorunów,
- yan di - płomienny cesarz, brat huang di, bóg ognia, w późniejszym czasie utożsamiany z shennongiem,
- shennong - płomienny cesarz (yan di), władca ognia,
- zhurong - bóg ognia, który pokonał gonggonga, pomocnik i prawnuk shennonga, ojciec gonggonga. zhurong lub jeden z dworzan huang di, odkrył jak podtrzymywać ogień, rozpalony po raz pierwszy przez suirena, oraz nauczył ludzi sztuki krzesania ognia.
- leigong - bóg błyskawicy (gromów), ojciec fuxi, wywoływał grzmoty uderzając w bęben,
- fuxi, który nauczył ludzi rozniecania ognia,
- leishen - bóg piorunów,
- shangdi, który zsyłał pioruny,
- kui - władca piorunów, bóg ognia (kitanowie),
- pa…

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

Obraz
20. 3. 4. gwiazdy, planety i inne ciała niebieskie

fuxi to bóg planety jowisz (huainanzi).
kiedy gonggong uderzył w górę buzhou góra złamała się, niebiosa przechyliły się w kierunku północno-zachodnim, a ziemia na południowy wschód. nuwa uratowała górę wzmacniając ją za pomocą stopionych kamieni i nogi żółwia ao. naprawiona góra jest mniejsza od pozostałych filarów nieba, co spowodowało odchylenie ziemi w kierunku południowo-wschodnim. z tego powodu gwiazda polarna nie leży w zenicie nieba.
kuixing jest identyfikowany z gwiazdozbiorem wielkiej niedźwiedzicy.
bóstwa fu lu shou (fuxing, schouxing, luxing) wchodzące w skład nieśmiertelnych to trzy gwiazdy pasa oriona. rigel to siódma gwiazda tworząca asteryzm trzech gwiazd w pasie oriona (shenxiu qi).
wenchang ma pałac na wierzchołku głowy oriona w gwiazdozbiorze oriona lub w konstelacji wielkiej niedźwiedzicy.
zhinu jest tkaczką identyfikowaną z gwiazdą wega w gwiazozbiorze lutni.
antares to narodowa gwiazda dynastii shang, nazywany ognistą …

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

20. 3. 2. słońce, światło

po śmierci pangu jego oczy zamieniły się w słońce i księżyc.
xihe to bóstwo solarne, woźnica słonecznego rydwanu (kobieta, mężczyzna lub dwie osoby xi i he), żona dijuna, z którym poczęła i urodziła dziesięć słońc.
za panowania cesarza yao na niebie wzeszło jednocześnie dziesięć słońc zrodzonych przez boginię xihe, co spowodowało katastrofalną suszę. houyi na polecenie władcy zestrzelił dziewięć słońc, zabijając przy okazji potwory: zuochi, jiuying, dafeng, yayu, xiushe, fengxi.
drzewo życia fusang rośnie na wschodzie, jest to morwa o wysokości 300 li (150 km). na jego gałęziach zatrzymuje się dziesięć słońc. gdy jedno obiega ziemię, dziewięć odpoczywa i zażywa kąpieli w jeziorze.
istniało dziesięć słońc, z których każde nosiło nazwę jednego z niebiańskich pni i ukazywało się podczas innego dnia tygodnia dziesięciodniowego (xun).
zielono-niebieski smok qing long opiekował się miejscem, w którym wschodzi słońce. zhulong - smok z pochodnią, mieszka w dalekiej kr…

20. religie chin (bez tybetu, mongolii wewnętrznej, sinciangu, mandżurii), taoizm, konfucjanizm, falun gong

Obraz
20. 3. kosmos i żywioły

koncepcja żywiołów odgrywa niepoślednią rolę w mitologii i religiach chińskich.
jest pięć żywiołów, czyli kolejnych przemian: woda, drzewo, ogień, ziemia, metal (złoto) (taoizm). taiji (najwyższa granica) zawiera w sobie ruch i bezruch, które pozwalają na podział na yin i yang. z nich rodzi się pięć elementów (wu xing), które wytwarzają dwie zasady: niebo (tian) i ziemię (kun). to z nich powstają wszystkie rzeczy. yin i yang to dwie podstawowe formy siły materialnej (qi). mimo różnicowania się zachowują jedność z taiji (szkoła zasad konfucjanizmu).
teoria wu xing (obok, źródło wikipedia), pięciu żywiołów (elementów) budujących wszechświat, działających w dwóch przeciwstawnych kierunkach: niszczenia i odradzania, zgodnie z zasadą yin i yang jest wykorzystywana w feng shui, medycynie chińskiej, służy do wyznaczania miejsc osadnictwa, budowania domów, wyznaczania funkcji dla różnorodnych przestrzeni życia, organizowania pracy, jest podstawą wróżbiarstwa i astrologi…