Posty

Wyświetlanie postów z maj, 2019

14. religie indian i eskimosów

14. 6. anioły, demony, herosi, półbogowie

14. 6. 1. anioły i demony
w mitologii indian brak jest aniołów i demonów, co tylko potwierdza, że jest to wymysł chrześcijan, którzy słowiańskie, celtyckie i germańskie bóstwa zamienili w demony. w ameryce nie było to konieczne, gdyż indian udało się wymordować, a i czasu od xvi w nie było wystarczająco dużo, aby dokonać tak ogromnej transformacji propagandowej.
14. 6. 1. 2. demony
złe duchy opiekuńcze, złośliwe, wyrządzające szkody demony anchanchu zwiazane były z określonymi odosobnionymi miejscami, zwykle jaskiniami, były źródłami chorób, śmierci, trąb powietrznych. np jipi związany był z górą o tej samej nazwie, otrzymywał ofiary w przypadku przerwania ciąży lub poronienia. jeżeli ofiary nie złożono zsyłał grad niszczący pola uprawne. ipoqapaqa to dobry demon górski, właściciel lam, alpak i wigoni, składano mu w ofierze krew tych zwierząt, dla utrzymania ich pogłowia (ajmara).
oxlahun tox uważany był za demona (tzeltalowie).
bóg pijaństwa był fo…

14. religie indian i eskimosów

14. 5. 3. dusza

pojęcie duszy jest podobne do słowiańskich wyobrażeń o duszy, a w przypadku manitu i wakan tanka, pojęcie duszy przypomina wczesne wyobrażenia hinduistów i buddystów.
zgodnie z niektórymi opisami, za duszę można uważać manitu (algonkingowie). wszystko, także przedmioty, posiada indywidualną duszę (manitu), z którą można komunikować się za pomocą dymu z palonego tytoniu (kikapowie). istnieje nieskończona ilość manitu (dusz) (arapahowie, czejenowie, delawarowie, odżibwejowie, saukowie).
wakan oznacza każde stworzenie, obiekt. jest nieskończona ilość wakan tanka. sicun (myśl), nagi (duch śmierci), niya (tchnienie życia) a nagila (cień) są aspektami wakan tanka (dakotowie).
każdy człowiek i każde zwierzę mają duszę. człowiek ma w duszy ducha zwierzęcia (olmekowie). duszę posiadają ludzie i zwierzęta (irokezi).
zwierzęta mogą porozumiewać się z ludźmi, np kiedy dusza ludzka udaje się w podróż po spożyciu napojów halucynogennych (achuar).
manquian był rybakiem dusz (mapuche).
w skł…

14. religie indian i eskimosów

14. 5. dusze, duchy przodków, reinkarnacja

14. 5. 1. duch
członkowie plemienia achuar wierzą w duchy. pomyślne łowy może zapewnić jedynie harmonijne współżycie ze zwierzyną i jej duchami opiekuńczymi.
istnieje świat duchów (xigagai) - istot bez krwi (piraha). duchami pory suchej są: yakairiti, pory deszczowej: saluma i kateoko (enawene nawe).
wszystkie elementy natury (wzgórza, strumienie, jaskinie itd) mają swoje duchy. duchy jaskiniowe, które często są przodkami mieszkańców miast, można prosić o radę i wsparcie. życzenie na łożu śmierci jest wiążące, jego niespełnienie duchy mogą karać chorobą lub nieszczęściem. do duchów można modlić się w przydomowych kapliczkach, jaskiniach, na wzgórzach, tunelach pod miastem san mateo (czuhowie).
kaczyni to duchy natury, wysłannicy bogów, pośrednicy między światem bógów i światem ludzi. zidentyfikowano ok 300 kaczynów różniących się imieniem, maską, barwami, ozdobami z piór, skóry i materiału, zachowaniem, gestami, dżwiękami i krokami tanecznymi. kac…

14. religie indian i eskimosów

14. 4. 2. raje i krainy rajopodobne (cz 2)


raje (cd):

według innego opisu omeyocan to najwyższe niebo, siedziba ometecuhtliego i omecihuatl. tu tworzeni byli bogowie i dusze ludzkie, które tam wracały po oczyszczeniu się z ziemskości jako bezcielesne. stąd wyruszały dusze noworodków, ich długa droga pozwalała na ucieleśnienie się w łonie matki. tu wyznaczały się losy ludzi i wszystkich rzeczy (aztekowie).
tezcatlipoca zamknął urodziwą xochiquetzal w dziewiątym niebie (tamoanchan), którym władała itzpapalotl (aztekowie).
według innego opisu tamoanchan, rajska kraina, stanowiła 13 poziom nieba. została umiejscowiona ponad omeyocanem lub na ziemi lub w nieznanej jaskini. panami byli tam tonacateuctli i tonacacihuatl lub xochiquetzal. tam zostali stworzeni bogowie (przez panów raju i w inny sposób). tam znajdowały się rzeki, krynice, lasy pełne zwierzyny, wielkie cudowne drzewo, którego kwiatów nie można było ścinać, bo miały one moc obdarzania prawdziwą miłością każdego kto ich dotknął. mimo…

14. religie indian i eskimosów

14. 4. 2. raje i krainy rajopodobne (cz 1)

bóstwa rajów:
- anuanima - władca wszystkich istot niebiańskich zamieszkujących w niebie i przybierających postać ludzką (arawak),
- itzpapalotl, która zamieszkiwała królestwo-raj tamoanchan (aztekowie),
- oxlahun tox - pan trzynastego nieba (tzeltalowie),
raje:
powszechna wiara w życie w zaświatach i trudną drogę zmarłego w zaświaty (mezoameryka).
droga do zaświatów prowadzi przez drogę mleczną (kwakiutlowie). zaświaty położone są na piaszczystych wzgórzach oddalonych o kilka dni drogi od siedzib plemienia (czarne stopy).
w pałacu zacukali w teotihuacanie znajduje się malowidło przestawiające prawdopodobnie raj tlaloca. na obrazie góra, jezioro, dwie rzeki, drzewa, krzewy, kwiaty, kolby kukurydzy, drzewo kakao, motyle, ważki, ludzie odpoczywający i bawiący się (aztekowie, teotihuacan).
aztekowie wymieniają 13 poziomów nieba (wg innych wersji 9 lub 12):
- 1 ilhuicatl tlalocan ihuan metztli (niebo tlalocanu i księżyca),
- 2 ulhuicatl citlalicatl (niebo s…

14. religie indian i eskimosów

14. 4. 1. światy podziemne i pośmiertne, piekło (cz 2)

światy podziemne i piekielne (cd):
mictlan jest czasami rozumiany jako itzmictlan, czyli najniższy poziom piekła, a czasami jako całe podziemia, czyli piekło, do którego trafiali słabi, starzy, zmarli na morzu śmierci i ci, którzy unikali walki, świat umarłych, znajdujący się na północy (aztekowie).
zmarli przechodzili przez kolejne etapy piekła poddawani próbom magicznym, aby osiągnąć wieczny spokój. dusze musiały przejść przez dziewięć miejsc w ciągu czterech lat:
- 1 rwącą rzekę chignahuapan,
- 2 wąskie przejście pomiędzy dwiema zrośniętymi górami,
- 3 wejście na górę obsydianu,
- 4 miejsca, gdzie dmie lodowaty wiatr,
- 5 miejsca, gdzie łopoczą sztandary,
- 6 miejsca, gdzie leci grad świszczących strzał,
- 7 miejsce, w którym bestie zjadają serca,
- 8 wąską gardziel górską,
- 9 odpoczynek lub rozpłynięcie się w nicości (towarzyszył im pies koloru płowego i amulety) (aztekowie).
według innej wersji dziewięć poziomów podziemi (mictlanu) to:
- …

14. religie indian i eskimosów

14. 4. świat podziemny i życie pośmiertne, wędrówka dusz

14. 4. 1. światy podziemne i pośmiertne, piekło (cz 1)
bóstwa świata podziemnego:
- kuma - pani świata podziemnego, gdzie zmarli wiodą szczęśliwy żywot (yaruro),
- abuhene - bóg świata zmarłych i śmierci (warao),
- xiuhtecuhtli - uosobienie życia po śmierci, chalmecatecuhtli - pomniejszy bóg podziemia, którego żoną była tzontemoc, huehueteotl, który przebywał w centrum podziemnego świata, mictlantecuhtli - władca zaświatów, który wraz z żoną mictlancihuatli rządził królestwem zmarłych mictlan, gdzie mieszkał na ostatnim dziewiątym poziomie; po zmierzchu umierał wchodząc w głąb ziemi i odradzał się następnego ranka, tlacitonatio - bóg świata podziemnego, który podczas zachodu słońca zapalał pochodnię i dawał światło umarłym, xipe totec - bóg wejścia do podziemi do mictlanu, xolotl - strażnik mictlanu, pies, któremu z powodu płaczu wypadły oczy przez co oślepł, co spowodowało, że lepiej widział w ciemności; zstąpił do mictlanu skąd wyk…

14. religie indian i eskimosów

14. 3. 9. 2. dzień i noc

ataensic została zapłodniona na żółwiu przez istotę ze świata podziemnego i urodziła bliźniaki, z których jeden stworzył dzień, a drugi noc (huroni).
dzień inków charakteryzował się tym, że nie występował podział na godziny, a czas określany był pozycją słońca nad horyzontem, czyli tym, jak daleko przemieściło się ono na niebie.
metztli był bogiem nocy, a do itzamny zwracano się mówiąc: pan dnia, pan nocy (majowie).
gdy słońce znikało za horyzontem, ixbalanque samotnie bronił ludzkości przed potworami nocy, co miało tłumaczyć następstwo dnia i nocy. kolejne remisy na polu gry ixbalanque i hunahpu w ullamaliztli (ulamę, tlachtli) tłumaczyły cykliczność dnia i nocy (kicze).
camaxtle to bóstwo nocy (chichimekowie, aztekowie).
ometeotl łączył przeciwieństwo dnia i nocy, huitzilopochtli był uosobieniem południa, tezcatlipoca władcą nocy, tezcatlipoca czarny jednonogim bogiem nocy, metzil panią nocy, yojualticitl boginią nocy, yohaulticetl boginią nocy strzegąca śpiących …

14. religie indian i eskimosów

Obraz
14. 3. 9. czas

huehueteotl to pan czasu, a xipe totec to bóg czasu (aztekowie).
stela 1 w coba zawiera datę 13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.0.0.0.0. tzn 4,134105 x 1028 (41 kwadryliardów) czyli o 3 tryliony lat więcej niż wiek wszechświata, jakkolwiek mogło to być mechaniczne działanie artysty, który nie zdawał sobie sprawy z tego, co utrwalił w steli.
14. 3. 9. 1. kalendarz
kalendarz inków jest kalendarzem księżycowo-słonecznym, w którym jest 12 miesięcy księżycowych po 29-30 dni i około 11 dni dopasowywanych do przesilenia zimowego. innym kalendarzem stosowanym przez inków jest kalendarz słoneczny.
kalendarz 13-miesięczny oparty na fazach księżyca stosowali saliszowie nadmorscy i indianie prerii.
kapłani teotihuacanu opracowali kalendarz.
zadaniem kapłanów była kontrola upływu czasu wg 365-dniowego kalendarza słonecznego (tamub) i 260-dniowego kalendarza rytualnego (tzobnalaqui) (huastekowie).
kukulkan był twórcą pierwszego systemu kalendarza (toltekowie).
niemal …