14. religie indian i eskimosów

14. 9. 3. osoby

 

14. 9. 3. 0. organizacje religijne

 

tajne stowarzyszenia męskie są związane z określonymi kaczynami. zbierają się w kivu (hopi, zumi, pueblo). w kivu odprawiane są ceremonie niedostępne dla innych kaczynów. do stowarzyszenia należą wszyscy mężczyźni. na czele stoi przywódca (cacique, z hiszpańskiego), którego zadaniem jest wyznaczanie dat ceremonii na podstawie obserwacji słońca (koczitowie).

mandanowie tworzyli stowarzyszenia szamanów. oprócz organizacji szamańskich istniały organizacje medicine manów (indianie ameryki pn).

midewiwin  to tajne stowarzyszenie zajmujące się uzdrawianiem chorych głównie za pomocą czarów (potawatomi, menomini, odżibwejowie).

podobno istniał także tajny związek kanibali (kwakwala).

nawahowie założyli bractwo węży.

podczas wstępowania do bractwa wilków ród wilka grzebał żywcem nowicjusza po głowę, po czym współrodacy odziani w wilcze skóry, wyjąc i naśladując wilki, wydobywali go z ziemi, dając łuk i strzały z życzeniami, by czynił tak jak wilki, rabował, zabijał i mordował. członkowie bractwa nosili skóry wilka, byli biegli w usuwaniu strzał z ran wojowników, przygotowywali leki wojenne (indianie z teksasu).

 

14. 9. 3. 1. kapłani

 

indianie wypracowali instytucję kapłana, w kulturach prekolumbijskich funkcja kapłana była niezwykle ważna i ocierała się o funkcję królika lub nawet króla.

ziemia przekazana kapłanom była formą ofiary dla inti (słońca). każda świątynia i huaca miała przydzielony kawałek ziemi i kapłanów (inkowie).

na czele świątyni coricancha stał arcykapłan. kult sprawowało ok 4000 uczonych-kapłanów (amautów) i zastęp dziewic słońca (inkowie).

kapłani głównych bóstw byli władcami organizmów państwowych. w innym ujęciu każde państewko majów miało najwyższego kapłana (ajk'in) wywodzącego się z królewskiego rodu. mniejsi dostojnicy (ach kat) pełnili pomniejsze funkcje religijne.

kapłani (ahkinob) dzielili się na wyższy kler (ah kin), proroków (chilam) i ofiarników (nakom - wyrywających serca ludzkim ofiarom i chaak trzymających za ręce ofiary rozciągnięte na kamieniu ofiarnym) (majowie).

według innej teorii brak dowodów na istnienie kapłanów wśród majów w epoce klasycznej. większość rytuałów sprawował osobiście król (zwany świętym królem, k'uhul ajaw), jego rodzina i wyższa arystokracja.

przedmioty kultu były wytwarzane przez kapłanów. to samo dotyczy wyobrażeń bogów. konieczne było zachowanie niezbędnych rytuałów. w przedmiotach i wizerunkach tkwiła magiczna siła symbolu np koloru, użytego materiału (np jadeit jako kamień przynoszący szczęście służył do wykonywania serc posągów) (majowie).

wyspecjalizowany kler: ah tohil (kapłan boga tohil), ah gucumatz (kapłan boga gucumatz), ah awilix (kapłan boga awilixa) (kicze, kakchiquel).

kapłani ze świątyni księżyca huaca de la luna obserwowali w niej i "wyznaczali" w przekonaniu ludu zjawiska astronomiczne (równonoce, przesilenia, zaćmienia słońca i księżyca, pory deszczowe), ogłaszali wolę bogów, i rodzaj koniecznych do złożenia ofiar (w tym z krwi ludzi) (mochica).

kapłani żyli w celibacie. zaliczani byli do arystokracji. otrzymywali daninę od poddanych. ich zadaniem była kontrola kalendarza (huastekowie).

tlatoani to tytuł przysługujący największym władcom. osoba, która go nosiła była uważana był za świętego. tlatoani był wszędzie noszony, gdyż jego stopy nie mogły dotykać ziemi. poddani mogli patrzeć na niego tylko w dni świąt i uroczystości. tlatoani był wodzem w czasie wojny i najwyższym kapłanem (nahua, aztekowie).

tytuł quetzalcoatla przysługiwał największym kapłanom. cihuacoatl to tytuł najwyższego kapłana, który w hierarchii był drugą osobą po królu. (aztekowie).

teomama to kapłani przewodnicy azteków w wędrówce z aztlan (coś jak mojżeszowie).

ce acatl topiltzin (947-999) - król-kapłan tolteków, wstępując na tron przybrał imię quetzalcoatl, miał białą skórę, jasne włosy, szerokie czoło i duże oczy, był wysoki i dobrze zbudowany, próbował przekonać rodaków, aby nie składali ofiar z ludzi. został wygnany z tuli do choluli, gdzie rządził przez 20 lat, po czym odszedł do mistycznego królestwa tlapallan. zapewnił, że pewnego dnia wróci (toltekowie).

mama - kapłan przewodzący społeczności, przechodzi dziewięcioletnie szkolenie, w czasie którego nie może jeść mięsa i uprawiać seksu (kagaba).

kapłanki pełniły funkcje religijne między innymi u inków, algonkinów i irokezów.

oczyszczające zadanie spełniały na ziemi kapłanki, a ixcuina przyjmowała wszystkie moralne występki i grzechy na siebie. gdyby wyszły one na jaw, grzesznikowi groziłoby publiczne ukamienowanie. ixcuina zjadała ludzkie grzechy za pomocą spowiedzi, do której każdy mógł przystąpić tylko raz w życiu w obliczu śmierci, ciężkiej choroby, lub gdy sumienie "nie dawało spokoju" (jak u niektórych katarów).

indianie czasami wolą nazywać medicine mana priest (kapłan) (indianie ameryki pn).

 

 

Waldemar Mierniczek