14. religie indian i eskimosów

14. 9. 3. 2. szamani

 

szamani są w kulturze indian (np flathead, indianie prerii) i inuitów nieustannie obecni. w ameryce południowej szamani są pełnoprawnymi członkami grupy.

w plemieniu capuli zaznaczyła się dominująca pozycja szamanów-kacyków (kacyków w sensie lokalnych dominujących zarządzających plemieniem współplemieńców o wysokiej pozycji ekonomicznej).

szamani wykorzystują ponadnaturalne siły i wiedzę do leczenia, zamawiania i odczyniania (koczitowie).

szamanizm ma źródła w sile, która przychodzi do określonego człowieka poprzez zwierzę, ciało niebieskie lub siły przyrody. gdy została okazana i zaakceptowana przyjmujący ją miał obowiązek podjąć naukę obowiązków szamańskich. wykształceni szamani mieli moc wykorzystywaną podczas wojny, próśb o deszcz, szczęście, zdrowie. szaman miał zdolność uzdrawiania (apacze).

podczas uroczystości yuwipi szaman korzystał z pomocy pomocnika (dakotowie).

szamani biorą udział w ceremonii picia środków halucynogennych (wywar ayahuasca) (ameryka południowa) i paleniu tytoniu (warao).

popełniający błędy szaman mógł zostać wygnany lub zabity (yana).

szamanizm jest nierozerwalnie związany z nagualizmem. nagualem jest każda osoba, która potrafi przenieść ludzi w nowe rejony świadomości. nagual to sprzymierzeniec, opiekun ludzi pod postacią lwa, tygrysa, kojota, jaszczura, węża, ptaka, innych zwierząt.

niedźwiedź i jego fetysz reprezentowali szamana (indianie ameryki północnej).

jaguar był drugim "ja" szamana" (olmekowie).

szkoły loima to szkoły szamanów zakładane przez jamanów. działały do xx w. zajęcia odbywały się w porze zimowej. nauka trwała czasami do sześciu miesięcy, a rozpoczynała się od wzniesienia chaty. potem następował post, medytacja, sztuki zręcznościowe, sztuka wchodzenia w trans i ekstazę. punktem kulminacyjnym było "wstąpienie w ciało kandydata ducha" (?). jeżeli się nie udało aspirujący nie zostawał szamanem.

mandanowie tworzyli stowarzyszenia szamanów.

quetzalcoatl, władca tuli, zakazał ofiar z ludzi, przeciw niemu powstało trzech czarnoksiężników (szamanów) domagających się składania krwawych ofiar. czarnoksiężnicy przeforsowali swoją wolę (aztekowie, toltekowie).

szamani-medycy (którzy dodatkowo przepowiadają przyszłość) wznosili modły do tatevali. tatevali sprawował także władzę nad szamanami-medykami bogów. szaman pomagał duszom w przejściu do świata podziemnego (wirikuty) (huiczole).

różnica pomiędzy szamanem, a medecine man: ten pierwszy może skłaniać duchy do określonych zachowań, ten drugi tylko się z nimi kontaktuje i pyta (indianie ameryki północnej).

szamanem był siedzący byk (dakota).

 

 

Waldemar Mierniczek