14. religie indian i eskimosów

14. 9. 3. 3. czarownice, czarownicy, czarnoksiężnicy, magowie, uzdrowiciele

 

czarownik był najważniejszy po wodzu (mapuche). mazatekowie korzystali z wiedzy czarowników.

irin mage to czarownik, który stworzył morza i rzeki (tupi, guarani).

czarownicy (h-men) do dzisiaj przedstawiają przebieg końca świata (majowie).

ah uaay xibalba to czarownicy, którzy potrafili wprowadzić siebie lub kogoś w sen wayob, czyli zamienić się we śnie w zwierzę, aby zrobić komuś krzywdę (majowie) 

aucca, duch gór, był wzywany przez czarowników do pomocy w leczeniu (ajmara).

tezcatlipoca przewodził czarniksiężnikom i magom (aztekowie).

nagual to czarnoksiężnik, człowiek wiedzy, źródło lekarstw, którego wszyscy się bali (opinia najeźdźców chrześcijańskich).

mama (kapłan) po nałożeniu maski, która według wierzeń indian pochodzi sprzed potopu, mógł uzdrawiać chorych (kagaba).

uzdrawiacze huasteków zwani byli zitom.

curandero i curandera to ludowi uzdrowiciele, szamani, osoby zajmujące się leczeniem ciała i ducha za pomocą duchowych mocy i ziół. indianie uważają, że choroba jest lekcją dawaną nam przez boga (ameryka łacińska).

kallawaja to rodzaj zielarstwa, wiedzy medycznej przekazywanej z pokolenia na pokolenie. stosowane są praktyki szamańskie, czary, amulety, zaklęcia, muzyka. podobno kallawaja byli lekarzami wyższych klas inków.

medicine man zajmują się leczeniem i spełniają pomocnicze funkcje religijne, duchowe, społeczne. czasami są szamanami. pośredniczą w kontaktach ze światem nadprzyrodzonym. zabiegają o pomoc duchów. odwołanie do świata duchowego może mieć formę ceremonii, pieśni, modlitwy, medytacji, ekstatycznej podróży. za leczenie uważano także uzdrawianie relacji pacjenta ze społecznością i otoczeniem, oczyszczanie jego ciała lub duszy, praktyki terapeutyczne, zabiegi magiczne. aby zostać medicine manem trzeba było mieć powołanie, wieloletnią praktykę pod okiem doświadczonego nauczyciela, zostać członkiem towarzystwa skupiającego medicine manów, zyskać aprobatę wspólnoty. różnica pomiędzy szamanem, a medecine man: ten pierwszy może skłaniać duchy do określonych zachowań, ten drugi tylko się z nimi kontaktuje i pyta. indianie czasami wolą nazywać medicine mana priest (kapłan) (indianie ameryki pn).

znani medicine man:

- pope (tewa),

- tenskwatawa (szaunisi),

- wovoka (pajutowie),

- czarny jastrząb, wódz wojenny sauków i lisów,

- geronimo (chirichacua),

- siedzący byk - także szaman (hunkpapa),

- quanah parker (kwahadi),

- black elk (dakotowie),

- nesjaja hatali (nawahowie),

- hiawatha - także czarownik (mohawkowie lub onondaga).

quetzalcoatl, władca tuli, zakazał składania ofiar z ludzi. przeciw niemu wystąpiło trzech czarnoksiężników (szamanów) domagając się składania krwawych ofiar. czarnoksiężnicy przeforsowali swoją wolę (aztekowie, toltekowie) 

legenda: w miejscu, w którym stoi piramida czarownika w uxmal, żyła stara czarownica. ponieważ chciała mieć dziecko, wzięło jajko iguany, zawinęła w tkaninę i umieściła w kącie swojej chatki. z jajka wykluło się stworzenie przypominające dziecko, kobieta nauczyła je mówić i chodzić jak człowiek. po roku twór przestał rosnąć, a kobieta przepowiedziała mu, że pewnego dnia zostanie wielkim panem lub królem, przekonała go, żeby wyzwał na pojedynek władcę uxmal, który skazał go na śmierć, ale po namyśle dał mu do wykonania trzy zadania: jedno z nich polegało na zbudowaniu masywnej piramidy w ciągu jednej nocy. karzeł wykonał zadanie podobnie jak i dwa pozostałe i został władcą uxmal. inna wersja: piramidę zbudował pod groźbą śmierci przez dwa  tygodnie karłowaty czarownik, który wykluł się z jajka. w innej wersji stara kobieta to wiedźma a karzeł to chłopiec, który w magiczny sposób dorasta w ciągu jednej nocy. według jeszcze innej wersji bóg-czarownik itzamna wzniósł piramidę w ciągu jednej nocy używając swojej siły i magii (majowie).

 

 

Waldemar Mierniczek