wm religia

18. 8. 2. 7. 4. 1. architektura   architektoniczne osiągniecia ludów azji mieszkających poza obszarami wielkich kultur: - bania - drewniany domek, a w nim piec opalany drewnem, na którym nagrzewa się kamienie; banie pełniły funkcje higieniczną, koedukacyjną, można było w niej spotkać demony (min słowiańskie banniki ) ( syberia ), - lak mueang - złocony słup stanowiący siedzibę bóstwa opiekuńczego miasta; pierwszy taki słup został wzniesiony w 1782 r podczas przeniesienia stolicy z thonburi do bangkoku ( tajowie ), - protoma - detal architektoniczny, dekoracja (np kolumny) w postaci głowy lub popiersia ludzi, bogów, zwierząt, zwierząt fantastycznych ( azja mniejsza ),   18. 8. 2. 7. 4. 2. wizerunki   w tym podrozdziale przedstawiam tylko te wizerunki, o których nie ma mowy w innych rozdziałach i podrozdziałach, a to: - nat mahagiri przedstawiany jest w szatach i uczesaniu królewskiego ministra, w prawej ręce trzyma wachlarz, podstawowe nar...

18. 8. 2. 7. 2. polowanie, łowy   dali to bogini łowów ( gruzini ). heros i półbóg amirani narodził się z dali (bogini przyrody) i myśliwego, który był człowiekiem. żona myśliwego zabiła z zazdrości boginię w czasie snu, ścinając jej włosy, a myśliwy wydobył dziecko z łona matki. amirani miał na ciele znamiona świadczące o półboskim pochodzeniu: symbole słońca i księżyca i złoty ząb ( swanowie ). dźwięki muzyki wydawane przez cuur uważane były za nadnaturalne, miały zapewniać udane polowanie. jako magiczny instrument cuur pojawia się w legendach o myśliwym, który gra na flecie, porusza duchy tajgi i zapewnia sobie ich pomoc z znalezieniu zwierzyny i udanym polowaniu ( hunowie , kałmucy , mongołowie , kazachowie , tuwińcy ).   18. 8. 2. 7. 3. rzemiosło, zawody   au co nauczyła ludzi umiejętności potrzebnych w gospodarstwie ( wietnamczycy ). thonbanhla utrzymywała się z tkactwa ( mjanma ). odpowiednio przebłagany mahagiri chroni domostwo p...

18. 8. 2. 7. 1. wojna, bóstwa militarne, pokój   mahandeo jest bogiem wojny ( kalasze ). nane , córka aramazda , siostra anahit to bogini wojny ( ormianie ). tork angegh to bóg siły, waleczności, wojny i żołnierzy, a vahagn to bóg męstwa ( ormianie ). tengri , bóg wojska, decydował o zwycięstwie. nominalnym miejscem przebywania kagana była święta góra otuken ( ludy tureckie ). do boga tengri wznoszono modły, np przed rozpoczęciem wojny dowodzący wojskami modlili się na szczytach gór lub w namiotach, przez trzy dni. przez ten czas wojska wzywały niebo ( hunowie , ludy tureckie , ludy mongolskie ). dowództwo wojskowe trzymało w jurcie skórę kozła wypchaną sianem lub słomą jako idola. ciała poległych wojowników sprowadzano i chowano w nekropolii ( mongołowie ). awarowie uprawiali kult mieczy. bogów wyobrażali sobie w postaci zwierząt. posiadali liczne idole - wizerunki bóstw, które wystawiali w czasie bitwy w nadziei przechylenia zwycięstwa na ich korzy...

18. 8. 2. 5. bogactwo/bieda   tengri to dawca dóbr (mongołowie). ba chua kho to pani skarbów ( wietnamczycy ). thanh giong to bóstwo zapewniające dobrobyt rodziny ( wietnam północny ). pieczywo lawasz ma moc ściągania obfitości ( ormianie , gruzja , azerbejdżan , krym , turcja ). kiedy nat mahagiri zostanie uczczony w niewłaściwy sposób sprowadzi na dom biedę ( mjanma ).   18. 8. 2. 6. dobro (szczęście)/nieszczęście   eś jest uosobieniem dobra ( ketowie ). vanatur to bóg gościnności i łaskawych gospodarzy ( ormianie ). moc ognia oczyszcza przed złem ( mongołowie ). pieczywo lawasz ma moc niszczenia zła ( ormianie , gruzja , azerbejdżan , krym , turcja ). pieśni xoan są wykonywane także w intencji szczęścia i mówią o szczęściu ( wietnam ). bóstwa tengeri stworzyły człowieka, na którego złe demony zesłały nieszczęścia ( buriaci ). bogini nieszczęść chośadam zsyła na ludzi cierpienie ( ketowie ). duch phi fa , złow...

18. 8. 2. 4. zdrowie/choroby   chośadam zsyła na ludzi choroby i cierpienie ( ketowie ). od kiedy demonom yakseya zakazano zabijać ludzi, wywołują choroby i cierpienie; kuracja polega na egzorcyzmach. reeri yakseya potrafi wywołać każdy rodzaj chorób ( sri lanka ). jeżeli mahagiri nie zostanie uczczony we właściwy sposób sprowadza na dom   choroby i sprzeczki ( mjanma ). duch phi fa sprowadza choroby. dla osób, które wyzdrowiały po długiej chorobie, odprawia się rytuał phi fa ( tajlandia , laos ). leczeniem zajmowali się głównie szamani. szamani potrafią stosować świadomy sen (np w malezji ). szamańska pomoc medyczna polegała np na połamaniu nóg pisklętom prostoszponów , bo karmione są przez dorosłe ptaki ziołami. po kuracji ptaki były zabijane, a potem polane alkoholem i stanowiły lekarstwo na wszystko. strunowy instrument muzyczny rebab jest używany w szamańskich seansach leczniczych, zwanych main peteri ( malezja ). kowali uważano za zwią...

18. 8. 2. 2. 2. płodność i przyjemność, w tym ciało i wizerunki bogów   w mitologii azjatów są piękne opowieści o miłości i ogromnej sile miłości. nie tak dużo jak w mitologii celtyckiej, ale sporo. astghik to bogini miłości i piękna, żona lub kochanka vahagna , jej symbolem był dymnik. w czasie ślubu vahagna z astghik aramazd położył na ramionach astghik biały lawasz (pieczywo obrzędowe). w drodze do domu pana młodego lawasz spadł, a astghik nic nie zauważyła. rozgniewany amarazd oznajmił, że kto opuszcza na ziemie lawasz nigdy nie będzie dobrą żoną i matką. ślub został przerwany, a niedoszli małżonkowie zostali kochankami ( ormianie ). dali była piękna, miała długie jasne, złote włosy i białą, promienną skórę ( gruzini ). nang tani , piękna młoda kobieta ubrana w tradycyjny ubiór tajski, staje się widzialna w czasie pełni księżyca. ma zielonkawą barwę harmonizującą z drzewem, z którego wychodzi. pojawia się w pozycji stojącej , nie dotyka stopami podłoża ...

18. 8. narodziny, życie, śmierć   18. 8. 1. narodziny   kokos poświęcony natowi mahagiriemu jest wynoszony z domu w trakcie porodu ( mjanma ). urtyn duu , długie pieśni, mogą być śpiewane z okazji narodzin dziecka ( mongołowie ). muzyka gongów i taniec stosowane są podczas ceremonii tho tai (dmuchanie w uszy) przy narodzinach ( wietnam ). thanh giong urodził się, kiedy jego matka weszła na ślad stopy boga donga ( wietnam północny ). umaj jest bóstwem porodu i potomstwa ( mongołowie ). dżesztak jest opiekunką małżeństwa, rodziny i ciężarnych kobiet ( kalasze ). nuneh to bogini macierzyństwa, opiekunka rodziny ( ormianie ). shin nemi to nat opiekuńczy małych dzieci ( mjanma ). tengri to bóstwo opiekuńcze dzieci ( mongołowie ). dwanaście mu'o'i hai ba mu (położnych) wróżek o mniejszej wartości uczy noworodki różnych umiejętności (np ssania, uśmiechania się) lub przydatnych cech. gdy noworodek kończy pierwszy rok życia, przeprowa...

18. 7. 2. rośliny, rolnik   bogini hainuwele została zamordowana przez istoty pierwotne. z jej zakopanych części ciała wyrosły rośliny ( wemalowie ). demon kemi żyje w lesie w górach z daleka od ludzkich siedzib ( kirgizi ). jakuci wykonują rytuał pokłonienia się duchom tajgi lub tundry . szamani wskazują granicę, którą można przekroczyć oddając honory baaj baajanowi - duchowi tajgi. sawerigading postanowił zbudować potężną łódź z drzewa welenreng . podczas ścinania drzewa spadły na ziemię wszystkie ptasie gniazda, z których wypadły ptasie jajka, rozbiły się i spowodowały powódź ( la galigo ). naty to duchy zamieszkujące konkretne drzewo (zwłaszcza figowce ), związane z ludzką działalnością np uprawą ryżu . składane są im drobne ofiary z kwiatów lub owoców (np nieobłupiony orzech kokosowy ( mjanma )). natowi mahagiriemi oddaje się cześć wieszając zielony kokos obwiązany białymi i czerwonymi opaskami w specjalnej kapliczce znajdującej się we wscho...

18. 7. 1. 4. 3. kot/tygrys/lew   syngalezi pochodzą ze związku lwa ( sinha ) z bengalską księżniczką. u shin gyi przedstawiany jest w towarzystwie tygrysa i krokodyla ( mjanma ). na wyspach azji wierzono, że człowiek może przemienić się w tygrysa . poszczególne rody i gatunki zwierząt pochodziły od wspólnego przodka zwierzęcego, który był opiekunem rodu jako totem, np tygrys ( protobułgarzy ). na jawie środkowej człowiek może przemieniać się w tygrysa poprzez dziedziczenie, za pomocą zaklęć, postów, złej woli lub uroków. kiedy nie jest głodny nie jest groźny. potrafi wędrować jako żebrzący mnich i przemieniać się, by wywrzeć zemstę na tych, którzy odmówili mu jałmużny. wnętrze człowieka może przyjąć formę kota , a potem na powrót może stać się człowiekiem. moc transformacji jest zesłana przez boga lub otrzymuje się ją przez zarażenie. ( celebes )   18. 7. 1. 4. 4. niedźwiedź   dla azjatyckich ludów północy jest najważniejszym (najmo...

18. 7. 1. 4. 1. pies/wilk   aralez to pies , który ulega wskrzeszeniu poprzez wylizywanie do czysta ran ( ormianie ). wierny pies amiraniego lizał łańcuchy, by je stopić i uwolnić herosa, jednak gdy stawały się cienkie, bogowie zsyłali kowali, by je naprawili ( gruzini ). moc yekyua zależy od rodzaju zwierzęcia. np pies ma słabą moc ( jakuci ). przodkiem ludzi był niebiański wilk . potomkiem wilka stepowego był czyngis-chan ( mongołowie ). turcy uważają się za potomków wilka . totemem ludów tureckich , czyli turkutów był wilk. poszczególne rody i gatunki zwierząt pochodziły od wspólnego przodka zwierzęcego, który był opiekunem rodu jako totem, np wilk lub pies ( protobułgarzy ). gaugazi mają wilka na narodowej fladze. wilk widniał na starych flagach turkmenistanu , obecnie umieszczony jest na fladze czeczeńskiej republiki iczkerii w nawiązaniu do legendy o wilczycy, symbolu wolności, wiary i bojowników o wolność kraju, którzy jak wilki chowają s...